خانواده

آیا فرزند شما اعتیاد تکنولوژی دارد؟

چند سالی است که بحث اعتیاد کودکان به تکنولوژی‌های دیجیتال (گوشی، تبلت و لپ‌تاپ و …) پر جنجال شده است. بسیاری از بزرگترها به لحاظ اتکای بیش از حد به تکنولوژی‌های دیجیتال (گوشی، تبلت و لپ‌تاپ و …) و یا گذران اوقات فراغت خود با این وسایل مقصرند. اما بین اتکا و اعتیاد تفاوت هست. اما اگر فکر می‌کنید که فرزند شما به تکنولوژی اعتیاد دارد این مقاله را مطالعه کنید.

علائم اعتیاد به تکنولوژی در کودکان

1. فقدان علاقه به فعالیت‌های دیگر
2. اشتغال ذهنی مداوم به تکنولوژی‌های دیجیتال
3. بروز مشکلات رفتاری در صورت عدم دسترسی به وسایل دیجیتال
4. صحبت مدام در مورد زمان اشتغال به تکنولوژی‌های دیجیتال
5. نشانگان ترک

توصیه‌هایی جهت کمک به ترک اعتیاد به تکنولوژی‌های دیجیتال

• آنها را به اجبار از تکنولوژی‌های دیجیتال دور نکنید.
• اگر قبلا برای استفاده از تکنولوژی‌های دیجیتال قوانینی نداشتید، قوانینی در این رابطه وضع کنید.
• گام به گام عمل کنید (ترک اعتیاد به تکنولوژی‌های دیجیتالیک دفعه امکان پذیر نیست)
• محتواها را تغییر دهید تا نحوه کاربرد تغییر کند (اگر کودکان به خواسته‌های خود در استفاده از تکنولوژی‌های دیجیتال نرسند کمتر سراغ آن خواهند رفت. مثلا بازی‌ها یا کارتون‌های دلخواه را کودک را با بازی‌های کمتر جذاب در یک محیط آموزشی جایگزین کنید).
• زمان اشتغال به تکنولوژی‌های دیجیتال را با فعالیت‌های جذاب دیگر (اغلب فعالیت‌های خارج از خانه مانند دوچرخه سواری یا پارک رفتن و حتی مشارکت در کیک پختن یا دسر درست کردن برای بچه‌ها بسیار جذاب است) جایگزین کنید.

استفاده از این راهبردها اگر درست و مداوم باشد به تدریج  از وابستگی کودک به تکنولوژی‌های دیجیتال کم خواهد کرد. اما به یاد داشته باشید که در صورت عدم مداومت در رعایت قوانین استفاده از گوشی، تبلت و یا لپ‌تاپ، اعتیاد به تکنولوژی‌های دیجیتال خیلی سریع باز خواهند گشت.

جهت اخذ نوبت مشاوره با دکتر روانشناس در کرج با شماره تلفن زیر تماس بگیرید :  02634431369

علت و درمان شب ادراری در کودکان

شب ادراری مشکلی رایج بین کودکان و خانواده‌ها است. مطالعات اخیر چند وجهی بودن علت شناسی شب ادراری را تایید می‌کنند. ژنتیک در شب ادراری بسیار موثر است. پژوهش ها همچنین نشان می دهند شب ادراری بین دو گروه رایج تر است: کودکان مبتلا به اختلال عملکرد مثانه و کودکانی که در ترشح وازوپرسی آرژنین تاخیر دارند. ارزیابی شب ادراری نیاز به بررسی سابقه ژنتیکی،، معاینه کامل جسمی، و آزمایش ادرار دارد؛ و درمان شامل درمان‌های دارویی و و غیر دارویی است. آموزش باید جزیی از درمان باشد. استفاده از زنگ رطوبت سنج دارای بالاترین میزان درمان  و کمترین میزان بازگشت است, در حالی که برخی خانواده‌ها با آن مشکل دارند.

تعریف

شب ادراری مساله ای شایع است و به از دست دادن کنترل ادرار فقط در شب اطلاق می‌شود، و بسیار عادی است که در موقعیت‌ها و شرایط زمانی نامناسب  رخ دهد؛ و در پسرها 3 برابر بیشتر از دخترهاست. شب ادراری از 5 سالگی به بعد، قابل بررسی است. کودکان با ناتوانی ذهنی هم باید به سن ذهنی 4 سال برسند تا بتوان آموزش و مداخله را برای درمان شب ادراری شروع کرد. برای تشخیص کودک 5-6 ساله باید حداقل ماهی 2 بار و یا بیشتر و کودکان بزرگتر حداقل 1 بار یا بیشتر در ماه شب ادراری داشته باشند.

شیوع شناسی

15 تا 20 درصد کودکان مبتلا به شب ادراری هستند. 8 درصد از پسرهای 12 ساله و 4درصد از دخترهای 12 ساله ممکن است شب ادراری داشته باشند؛ و تنها 1 تا 3 درصد از نوجوانان ممکن است شب ادراری داشته باشند. ممکن است 15 تا 20 درصد هم در دفع ادرار ناتوان باشند، که البته شیوه های درمان یکی است.

سبب شناسی

چنانچه گفته شد عوامل چندگانه ای می توانند علت شب ادراری باشند از جمله:

• ژنتیک و عوامل خانوادگی

ژنتیک یک علت قوی است. یک مطالعه مروری نشان داده است که اگر هر دو والدین در کودکی شب ادراری را تجربه کرده باشند، فرزندشان 77 درصد احتمال دارد شب ادراری داشته باشد. اگر یکی از والدین چنین تجربه ای را داشته باشد کودک 43 درصد احتمالا شب ادراری خواهد داشت؛ و 15 درصد وقتی والدین هیچ یک شب ادراری را تجربه نکرده باشند. یک مطالعه دیگر معتقد است 65 تا 85 درصد کودکان با سابقه ژنتیکی ممکن است شب ادراری داشته باشند، و اگر فقط پدر چنین سابقه ای را داشته باشد ممکن است 7.1 درصد کودک هم مبتلا باشد و در صورت ابتلای مادر احتمال 5.2 درصد است.

• عوامل روان‌شناختی

شب ادراری یک وضعیت روانشناختی است. به نظر می‌رسد مشکلات روانشناختی و شب ادراری رابطه چرخه ای داشته باشند یعنی یک سری عوامل روانشناختی علت شب ادراری، و شب ادراری هم علت پاره ای از مشکلات روانشناختی باشند. لزوما بین شب ادرارها مشکلات هیجانی بیشتر نیست. برای اغلب کودکان شب ادراری یک اعتراض نیست.

• مشکلات مثانه

هر چند اغلب مطالعات نشان دهنده تفاوتی بین ساختار مثانه کودکان با شب ادراری بدون شب ادراری نیست اما برخی پژوهش ها نشان می دهند ممکن است، ظرفیت مثانه کودکان با شب اداری کمتر باشد.

• آرژنین واسپروسین

بدیهی است که رشد طبیعی باعث شکل گیری ریتم منظم ترشح هورمون آرژنین واسپروسین باشد. اما ممکن است این هورمون در شب ها کم ترشح شود. کم ترشح شدن این هورمون در شب ها باعث شب ادراری می‌شود. کم ترشح شدن این هورمون توانایی مثانه را در نگهداری ادرار  تا صبح کاهش می دهد.

• اختلالات خواب

موارد بالا تنها علل شب ادراری نیستند، بسیاری از مطالعات تفاوتی در ریتم خواب کودکان با و بدون شب ادراری نشان نداده اند. با این حال یک مطالعه زمینه یابی نشان داد والدین معتقدند خواب بچه هایی که شب ادراری دارند سنگین تر است، و یک مطالعه زمینه یابی دیگر هم نشان داد که بچه های مبتلا به شب ادراری خواب‌های آشفته، راه رفتن در خواب و گریه‌های شبانه بیشتری دارند.

تشخیص

برای تشخیص دقیق، اطلاعات دقیقی باید در مورد تاریخچه در کنار معاینات پزشکی گرفته شود، تا علل پیچیده پیدایش شب ادراری مشخص شود. علل شب ادراری می‌تواند شامل نابهنجاری‌های نخاعی، عفونت مثانه، و یا نقایص مربوط به جنسیت در کودکان باشد. علاوه بر این موارد ممکن است کودکان مبتلا به یبوست های مزمن یا انسداد مجاری ادراری در معرض شب ادراری باشند.

از والدین باید در مورد تاریخچه خانوادگی و تاریخچه پزشکی کودک سوال شود، سوالات  دقیق به علت شناسی و درمان کمک می‌کند.

والدین اغلب از عادات روزانه دفع کودکان اطلاع دقیقی ندارند (تعداد دفعات دفع، فواصل و …). بنابراین شاید لازم باشد عادات دفع برای یک هفته ثبت شوند. خانواده باید ثبت کند که کودک در روز چند بار دستشویی می‌رود و یا مثانه را خالی می‌کند و در شب چند بار و در چه ساعاتی؟ در حالی که برای درمان اطلاعات دقیق لازم است.

معاینات و آزمایش‌های کودکان با شب ادراری، اغلب طبیعی است. با این حال معاینات و آزمایش‌ها ضروری است؛ چرا که باید مشخص شود نقایص عصبی و زیستی وجود ندارد.

درمان 

درمان های غیر دارویی 

1. زنگ هشدار: استفاده از زنگ هشدار از 1938 تا کنون در جریان است.زنگ هشدار از موثرترین راه‌های درمان است  و در مقابل سایر روشها به موفقیت 75 درصدی دست یافته است. مکانیسم تاثیر تقویت منفی و اجتناب است. برای درمان با زنگ هشدار حداقل 15 هفته زمان لازم است.متاسفانه درمان با زنگ هشدار 10 تا 30 درصد ممکن است با شکست مواجه شود. پیش‌بین‌های احتمالی شکست عبارتند از: وضعیت خانوادگی نامطلوب یا هرج و مرج در خانواده، مشکلات رفتاری در کودک، اضطراب بالای مادر، عدم اعتقاد به اهمیت شب ادراری از طرف والدین و کودک، تحصیلات و وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایین والدین.

با پیشرفت تکنولوژی اشکال جدید و کاراتری از زنگ‌ها و هشداردهنده‌ها در دسترس هستند.

2. نظام‌های تقویت مثبت: در یک نظام تقویت مثبت، کودک هر شب که خشک بماند و شب ادراری نداشته باشد، در یک جدول از قبل تعبیه شده برچسبی چسبانده می‌شود. جدولی که به کودک توضیح داده شده که در ازای هر شب خشک ماندن برچسبی در آن چسبانده خواهد شد و چناچه تعداد برچسب‌ها از تعدادی بیشتر شود جایزه‌ای خواهد گرفت. یک راه دیگر می‌توانداستفاده از راهبرد تکمیل یک شکل باشد، و کودک به ازای هر شب خشک ماندن نقاطی از شکل را به هم وصل کند و وقتی شکل تکمیل شد جایزه بگیرد.

3. آموزش مسئولیت:در این راهبرد، به تناسب سن مسئولیت‌هایی به دور از تنبیه به ازای پیامد طبیعی شب ادراری به کودک داده می‌شود. ممکن است از کودک کوچکتر فقط خواسته شود ملحفه‌ها را جمع کند و بلافاصله دوش بگیرد و از کودک بزرگتر علاوه بر این‌ها خواسته شود ملحفه‌ها را بشوید.

یک مطالعه نشان می‌دهد 23 تا 36 درصد والدین از تنبیه به عنوان اولین روش مداخله در شب ادراری استفاده می‌کنند. در کنترل شب ادراری آموزش خانواده ضروری است. والدین و کودک باید بدانند که شب ادراری مشکلی رایج است و والدین باید آموزش ببینند که کودک را سرزنش نکنند یا او را دچار احساس شرم نکنند.

زمان پاسخ‌دهی به مداخلات به تفاوت‌های فردی کودکان بستگی دارد. ممکن است کودکی خیلی زود به مداخلات پاسخ دهد و کودک دیگری زمان بیشتری برای پاسخ دهی نیاز داشته باشد. بچه های کوچکتر ممکن است زود نا امید شوند. انگیزه داشتن و حفظ انگیزه برای کودک و خانواده برای درمان بسیار مهم است. چنانچه کودک انگیزه کافی نداشته باشد باد درمان تا زمان حل ایجاد انگیزه به تعویق انداخته شود. عامل موفقیت افزای بعدی اعتماد خانواده به درمان است، مطالعات نشان داده‌اند که چنانچه والدین به درمان اعتماد داشته باشند، موفقیت درمان بیشتر خواهد شد.  تعداد دفعات تخلیه روزانه مثانه می‌تواند پیش بین خوبی باشد. کودکانی که در طول روز بیشتر به دستشویی می‌رود یعنی حجم مثانه کوچک است و همین موضوع باعث می‌شود، این کودک  به خاطر عملکرد ضعیف و حجم کم مثانه تعداد شب‌های کمتر خشک باشد یا اصلا هیچ شبی خشک نماند .

منابع مالی، انگیزه خانواده، ثبات وضعیت خانه باید در مورد انتخاب درمان در نظر گرفته شود. آموزش مداوم باید بخشی از درمان باشد. برای زنگ هشدار موفقیت بالاتر و بازگشت کمتری گزارش شده است. توصیه می‌شود درمان‌های دارویی حتما به همراه درمان‌های غیر دارویی استفاده شوند؛ چرا که در نهایت کنترل ادرار شبانه یک مهارت است که با دارو آموخته نمی‌شود.

جهت مشاوره و درمان مشکلات شب ادراری کودک خود با شماره تلفن های زیر تماس بگیرید:    02634431369

منبع : Thiedke, C. C. (2003). Nocturnal enuresis. American family physician, 67(7), 1499-1506

قصه درمانی گروهی در افزایش عزت نفس کودکان موثر است

کلینیک مشاوره و کاردرمانی آینده در کرج در راستای توانمند سازی کودک و ارتقا سلامت روان کودکان برگزار میکند:

کلاس های قصه درمانی گروهی برای کودکان 4 تا 13 سال با هدف استفاده از هنر و قصه به منظور:

• پرورش خلاقیت
• تقویت تخیل
• پرورش حواس
• تقویت اعتماد به نفس
• تقویت مهارت های ارتباطی و اجتماعی
• تقویت مهارت های کلامی
• کاهش مشکلات رفتاری

در کلینیک آینده واقع در چهارراه طالقانی (جهانشهر) کرج برگزار میگردد.

جهت ثبت نام با شماره:  02634431369  تماس بگیرید.

مدرس دوره سرکار خانم مهدیه رییسی کارشناس ارشد مشاوره با بیش از 10 سال سابقه کار در آموزش و پرورش میباشد.

رابطه تلویزیون و اضطراب در کودک

کودکان کم سن و سال تجربه و توان لازم برای دیدن فیلم های دلهره آور و پر هیجان را ندارند.آنان در حالی که ابتدا ممکن است مات و مبهوت شوند،واکنش های بعدیشان ترس و وحشت است.کابوس های شبانه و ترس از تاریکی در کودکان گاها نتیجه تماشای چنین برنامه هایی است.
کودکان شب ها هنگام خواب رفتن، هیچ سازه شناختی یا منطقی برای نترسیدن از تاریکی و نمایش های عجیب سایه و نور روی دیوار اتاق را ندارند، و چنین پدیده هایی را به قدرت های مرموز و فوق طبیعی و دیو و هیولا نسبت میدهند.
برنامه هایی که زمینه اضطراب و ترس در آنها بیشتر است، آرامش کودکان را به شدت به هم میریزد.
بنابراین بهتر است در انتخاب برنامه هایی که مشترکا قرار است در جمع خانواده با حضور کودک ببینید دقت نمایید.
علاوه بر این موضوع تماشای طولانی مدت تلویزیون برای کودکان مضرات دیگری نیز دارد.زیرا باعث میشود برای ساعت های طولانی کودکان تحرک نداشته باشند و انرژی مازاد خود را تخلیه نکنند در نتیجه این انرژی مازاد به صورت اضطراب می تواند بروز پیدا کند.

برگزاری کلاس بازی و موسیقی مادر و کودک

کلاس های خلاقانه “بازی و موسیقی” مادر و کودک برای کودکان 2 تا 5 سال در کلینیک ذهن و شناخت آینده واقع در کرج برگزار میگردد.

اهداف این دوره ها شامل :

• افزایش تعامل صحیح و لذت بردن مادر و کودک از بازی کردن با یکدیگر
• افزایش مهارت های شنیداری کودک
• تقویت مهارت های اجتماعی کودک
• افزایش خلاقیت کودک
• تقویت هوش موسیقیایی کودک
• کمک به رشد مهارت های گفتاری کودک
• و…

مدرس این دوره از کلاس ها خانم سحر فروزانفر کارشناس ارشد روانشناسی بالینی و مشاور کودک، نوازنده پیانو و خواننده آواز کلاسیک با بیش از ده سال سابقه کار در زمینه موسیقی و خلاقیت و هنر کودک در سطح شهر کرج است.

جهت ثبت نام همین الان تماس بگیرید:

02634431369

برگزاری مجدد دوره آموزشی تربیت جنسی کودک و نوجوان

دوره آموزشی تربیت جنسی کودک و نوجوان(ویژه والدین) با اهداف  زیر در کلینیک کاردرمانی و گفتاردرمانی  و مشاوره آینده در کرج با اهداف زیر برگزار میگردد.

1. مفهوم شناسی تربیت جنسی
2. هویت جنسی و نقش آن
3. راهبردهای تربیت جنسی
4. حریم خصوصی و خود مراقبتی
5. مواجهه با رفتار خود تحریکی کودک
6. پیشگیری از سو استفاده جنسی در کودک
7. مدیریت بلوغ و مسایل ارتباطی
8. و….

مدرس: مهدیه رییسی کارشناس ارشد مشاوره

شماره تماس جهت هماهنگی: 02634431369

مشاوره خانواده و زوج درمانی به روش سی بی تی در کلینیک آینده

آیا میدانید بسیاری از مشکلات اضطرابی، پرخاشگری، بد خوابیدن، بد غذایی و اختلالات یادگیری کودک شما ممکن است در اختلافات زناشویی شما ریشه داشته باشد.

بی اعتمادی بین والدین، مشاجرات تکرار شونده و ارتباط ناکارآمد والدین میتواند منجر به مشکلات رفتاری در کودک شما بشود.

با حل مشکلات زناشویی و ایجاد ارتباط عاطفی عمیق با همسرتان می توانید در کاهش مشکلات کودک خود سهم بسزایی داشته باشید.

مشاوره خانواده و زوج درمانی سی بی تی (CBT) توسط  خانم دکترمرجان معنوی در کلینیک آینده واقع در شهر کرج انجام میشود.جهت اخذ نوبت با شماره تلفن : 02634431369 تماس بگیرید.

مدیریت مشکلات رفتاری کودکان

مدیریت رفتاری چیست؟

• راهبردهای تغییر رفتاری که شما از کودک می بینید و می توانید آن را توصیف کنید.
• مدیریت رفتار به شما می آموزد که چطور شرایط فعلی را به شرایط بهتر تغییر دهید.
• روش های مناسب آموزش به کودک است.
• مدیریت رفتاری نشان می دهد که راهبردی کارایی دارد یا خیر قابل اندازه گیری و تغییر است یا خیر.

اما …

• لزوما دوای همه‌ی دردها نیست. مدیریت رفتار نیاز به تعهد و تغییر رویکرد های شما دارد.
• یک دیدگاه نیست- مجموعه پاسخی به مشکلات خاص نیست. مهارت های مشاهده دقیق نیازمند رشد آگاهی در مورد چرایی و چگونگی رفتارهای کودک است.

اصول نظریه رفتاری

• نظریه های رفتاری معتقدند: رفتارها در نتیجه پیامدهایشان آموخته می شوند (قانون پیامد).
• پیامدهای مثبت شانس وقوع مجدد رفتار را افزایش می دهد
• پیامدهای منفی اگر درست اجرا شوند شانس وقوع مجدد رفتار را کاهش می دهد

رفتارهای مشکل آفرین کدامند؟

رفتارهای مشل آفرین اغلب رفتارهای چالش برانگیزی هستند که نیاز به فهمیده شدن معنی آن دارند. پرخاشگری، آسیب به خود و حرکات کلیشه ای و دیگر رفتارهای در هم گسیخته می توانند کارکردهای ارتباطی مانند موارد زیر داشته باشند:

• نشان دادن نیاز به کمک یا توجه
• دوری کردن از شرایط تنش زا یا فعالیت ها
• بدست آوردن چیزهایی که می خواهد
• اعتراض علیه وقایع و فعالیت های ناخوشایند
• یافتن محرک

اگر کارکرد رفتاربتواند منظور کودک را برآورده سازد، ممکن است رفتار نامناسب جایگزین رفتارهای مناسب شود.

به یاد داشته باشیم که والدین دلیل بد رفتاری های کودک نیستند اما در ماندگاری و تشدید مشکلات رفتاری نقش مهمی دارند.

به یاد داشته باشیم که کودکان موجوداتی هوشمند و بالفطره در تلاش برای حل مشکل هستند (متاسفانه برخوردهای سرکوبگرانه محیط این توانایی بالفطره کودکان از بین می رود) که برای رفع خواسته های خود ممکن است از رفتارهای ناپسند استفاده کنند.

به یاد داشته باشیم که هر چند والدین مخاطب تکنیک های مدیریت رفتار هستند، اما کودکان هم می توانند در این فرایند سهیم باشند.

بنابراین مدیریت رفتار به شناسایی، اندازه گیری، کاهش، حذف و جایگزینی رفتارهای منفی می‌پردازد.

نشانه های بیش‌فعالی نقص توجه در سنین مختلف

• نشانه های بیش‌فعالی-نقص توجه در کودکان پیش دبستان – پایه دوم

1. در شروع کارهای عادی مانند لباس پوشیدن یا جمع کردن اسباب بازی‌هایش مشکل دارد.
2. اغلب راهنمایی‌ها را نادیده می‌گیرد و یا در دنبال کردن دستورات تاخیر می‌کند.
3. هنگام غذا خوردن یا هنگام فعالیت های گروهی کنار دوستان همسنش به سختی می‌نشیند.
4. هنگامی که از او انتظار می‌رود ساکت باشد، بلند ‌می‌شود، صحبت و بی قراری می‌کند.
5. پایان دادن به یک فعالت و شروع یک کار دیگر برایش سخت است.
6. کارهایش بیشتر سریع است تا دقیق.
7. خیلی باید تکرار شود تا کودک کاری را متوقف کند و یا گوش به حرف شخصی کند.
8. به زمان بیشتری برای متمرکز شدن نسبت به سایر همسالانش احتیاج دارد.
9. وسایل را بدون اجازه برمی‌دارد.
10. به نظر می‌رسد هر کاری را خودش می‌خواهد انجام می‌دهد و به حرف کسی گوش نمی‌دهد.
11. به زمان و تشویق زیادی برای پایان دادن به فعالیت های روزمره نیاز دارد.
12. در به یادآوری دستورات مشکل دارد.
13. در بخاطر آوردن اصولی که یاد گرفته با مشکل روبرو است.
14. برای مسائل جزیی بسش از حد ناراحت و ناامید می‌شود.

• نشانه های بیش‌فعالی-نقص توجه در پایه سوم تا هفتم

1. به سختی کاری را شروع می‌کند، مخصوصاً اگر فعالیت چند مرحله‌ای باشد.
2. گاهی بسیار خسته و بی‌حوصله است.
3. گاهی بی قرار است، و دقیقا زمانی که انتظار می‌رود ساکت باشد بسیار حرکت و سروصدا می‌کند.
4. مسائلی که شنیده را زود فراموش می‌کند مگر اینکه برایش بسیار جذاب باشد.
5. در نوشتن تکالیف عجله می‌کند یا آنها را با بی‌دقتی انجام می‌دهد.
6. معمولا بنظر ‌می‌آید که در مدرسه و انجام دادن تکالیفش تلاش کافی نمی‌کند.
7. تکالیف را جا می‌اندازد و یا تمرکزش را براحتی از دست می‌دهد.
8. تکالیفش را بدون پایان دادن به آنها رها می‌کند.
9. در بیاد آوری اتفاقات روزمره دچار مشکل است.
10. معمولا در آوردن یادداشت های خانگی یا تحویل تکالیف دچار فراموشی است.
11. فقط مسائل مربوط به خودش را پیگیری می‌کند (مثلاً چیزی را که به او قول داده شده را فراموش نمی‌کند ولی قول‌های خودش را به خاطر نمی‌آورد).
12. تحمل ندارد و وسط حرف می‌پرد.
13. درفکر کردن به عواقب کارها مشکل دارد.
14. گاهی بدون در نظر گرفتن عواقب صحبت‌هایش، حرف می‌زند.
15. بسیار آهسته کار می‌کند.
16. در به اتمام رساندن کارها مشکل دارد (مانند امتحان دادن یا نوشتن یک گزارش از یک داستان).

• نشانه های بیش‌فعالی-نقص توجه در نوجوانان

1. در اولویت بندی و برنامه ریزی با مشکل روبه رو است.
2. به سختی زمان را برای انجام تکالیف و کارهای دیگر تنظیم می‌کند و به سختی آنها را شروع می‌کند.
3. هنگام گوش دادن قسمتی را نمی‌شنود و در هنگام خواندن قسمتی را جا می‌اندازد.
4. گاهی نیاز است تا قسمتی از اطلاعات را بازخوانی کند و یا از سایرین سوال کند تا مطالب را بطور کامل متوجه شود.
5. متمرکز ماندن برای او سخت است.
6. اغلب از انجام کارها کنار می‌کشد مگر اینکه در حال انجام کاری بشدت جذاب باشد.
7. اغلب تکالیفش را با عجله و با خطاهای فراوان انجام می‌دهد.
8. اغلب به نظر می‌رسد که حداکثر توان خود را در مدرسه و تکالیف بکار نمی‌بندد.
9. در بیاد آوری اطلاعات هنگامی که به آنها نیاز دارد، مشکل دارد.
10. در طول امتحانات به مشکلاتی بر می‌خورد که بنظر شب قبل بخوبی آنها را بیاد می‌آورده است.
11. در بیاد آوری اتفاقات روزانه دچار مشکل است.
12. اغلب فراموش می‌کند که تکالیفش را بنویسد و کارهایش را انجام دهد.
13. بصورت مبهم عمل می‌کند.
14. حرف میزند بدون اینکه به نتیجه آن فکر کند.
15. گاهی بسیار آهسته عمل می‌کند.
16. با ضرب الاجل برای امتحانات و برای تکالیف مشکل دارد. اصلاً به نظر می‌رسد مفهوم ضرب الاجل را نمی‌فهمد.
17. اغلب بی‌حال و مضطرب است.
18. اغلب بنظر می‌رسد که نمی‌تواند از صحبت کردن یا بازی با چیزی که در دستش است، دست بکشد.

چرا کودکم نمیخوابد؟

مشکلات و اختلالات شایع خواب شناخته شده در کودکان عبارتند از:

کودک در شروع خواب مشکل دارد یعنی سر ساعت مقرر به رخت‌خواب نمی‌رود یا به رخت‌خواب می‌رود ولی نمی‌خوابد.

در این صورت ممکن است کودک شما مشکل رفتارِ خواب داشته باشد. در این صورت این رفتار با تعدادی از رفتارهای دیگر نیز مرتبط است. به این معنی که ممکن است کودک در ساعت مشخص به رخت خواب نرود؛ بخواهد تا زمانی که بزرگترها بیدار هستند، بیدار بماند، یا بعد از رفتن به رخت‌خواب نتواند بخوابد؛ و یا به مدت لازم مناسب با سن نخوابد.

کودک به میزانی که باید بخوابد، می‌خوابد؛ ولی در طول روز کسل، بی حوصله و خواب‌آلود است.

 در این صورت ممکن است کودک مبتلا به آپنه (وقفه تنفسی) خواب باشد. برای مثال علائم آپنه عبارتند از: خروپف با صدای بلند، تنفس پر سر و صدا، تنفس پر زحمت، یا به طور مداوم با مکث تنفس کردن که در هر ساعت و مرحله‌ای از زمان خواب باعث بیدار شدن از خواب می‌شود. آپنه منجر به بی‌کیفیت شدن خواب می‌شود و می تواند با تعرق شدید کودک در خواب، تنفس از راه دهان، خوابیدن در موقعیت‌های نامناسب مثلا سر کلاس، و یا با سردرد صبحگاهی کودک همراه باشد. کودکان مبتلا به آپنه ممکن است در فرایند رشد و وزن‌گیری با مشکل مواجه شوند. کودکان مبتلا به آپنه بعد از بیدار شدن از خواب سرحال به نظر نمی‌رسند و ممکن است مشکلات رفتاری و یادگیری در مدرسه از خود نشان دهند.

آپنه در کودکان ممکن است ناشی از بزرگ بودن لوزه‌ها باشد. آپنه خواب برای کودکان بسیار آزار دهنده است و اغلب برای درمان نیاز به جراحی دارد که روش معمولی هم است. ویژگی هایی که کودکان را در معرض خطر آپنه قرار می‌دهد عبارتند از: چاقی کودک، مشکلات ساختاری استخوان بینی، سندرم داون، مشکلات عصب‌شناختی، عضلات ضعیف یا وجود شکاف کام.

کودک نمی‌تواند بخوابد، مدام تکان می‌خورد یا پاها را حرکت می‌دهد و یا برای راه رفتن از تخت بیرون می‌آید. ممکن است کودک شما به نشانگان پاهای بی‌قرار مبتلا باشد که یک اختلال حرکتی است و موجب احساس نا آشنا در پاها می‌شود و وقتی ظاهر می‌شود که پاها در حال استراحتند یا وقتی که برای خوابیدن آماده می‌شود و دراز می‌کشد.

این احساس باعث تکان دادن پاها و یا راه رفتن می‌شود. وقتی آنها پاها را حرکت می‌دهند، برای کوتاه مدت احساس بهتری پیدا می‌کنند. اما این احساس بعد از مدت کوتاهی از بین می‌رود و آن احساس عجیب دوباره بر می‌گردد. این اتفاق دقیقا قبل از زمان خواب رخ می‌دهد. این بدین معنی است که نشانگان پاهای بی قرار باعث دشواری در شروع خواب و ادامه خواب می‌شود؛ و همین باعث بی کیفیت شدن خواب و منجر به مشکلات رفتاری و یادگیری در طول روز می‌شود. متخصص اطفال احتمالا می‌تواند به شما در تشخیص و درمان این مشکل کمک کند.

کودک شما اغلب در طول زمان خواب مکررا حرکت می‌کند، و صبح به نظر نمی رسد که خوب استراحت کرده باشد. هر چند که ممکن است به تناسب زمان خواب مورد نیاز سن خود حتی بیشتر هم خوابیده باشند. باز هم ممکن است فرزند شما در طول روز مشکلات رفتاری و یادگیری داشته باشد.

این مورد نیز نوعی سندروم حرکت عضوی در کودک است.

این نشانگان باعث می‌شود کودک در حین خواب یک اندام یا عضو خود را مدام تکان دهد (شبیه آنچه در تیک‌های حرکتی در طول روز اتفاق می‌افتد)، این حرکت بیشتر در پاها دیده می‌شود. اندام مکررا حرکت می‌کند تا اینکه برای ساعتی آرام می‌شود. بعد از سپری شدن این دوره حرکت مجدداً شروع می‌شود. که می‌تواند خواب کودک را مختل کند. این مشکل می‌تواند ناشی از مشکلات رفتاری، یادگیری و یا خواب در طی روز کودک باشد. در این موارد لازم است که پزشک متخصص کودک، کودک را معاینه و وجود این نشانگان را بررسی کند. مکمل‌های غذایی دارای آهن و درمان‌های روانپزشکی و مداخلات روانشناختی کاهنده مشکلات رفتاری و … می‌تواند به درمان این مشکل کمک کند.

کودک در نیمه شب اتفاقی بیدار می‌شود و مضطرب و نگران به نظر می‌رسد. ممکن است مجددا دست‌ها و پاها را تکان دهد و در یک موقعیت عجیب بخوابد. و در طول شب در خواب حرف بزند و یا اسامی افرادی را صدا بزند. این مشکل می‌تواند ناشی از پارا سومنیا (اختلالی که با رفتارهای غیر معمول و نابهنجار ناشی از مشکلات سیستم عصبی مغز در خواب مشخص می‌شود) باشد.

پاراسومنیا گروهی از مشکلات زمان خواب می‌باشد که در کودکان 2 تا 8 سال رایج می‌باشد.

انواع رایج آن وحشت‌زدگی‌های طول خواب، برانگیختگی‌های مبهم، راه رفتن در خواب، حرف زدن در خواب و کابوس‌های شبانه است. مشکل از این جا شروع می‌شود که کودکان به اندازه کافی نمی‌خوابند و دچار احساس تنش می‌شوند. این مشکل می‌تواند در خانواده جریان داشته باشد: کودکانی بیشتر در معرض خطر هستند والدین هم در طول کودکی مبتلا به پاراسومنیا بوده‌اند. پاراسومنیاها در کودکان عادی غالبا نیاز به درمان ندارند. مگر اینکه مکررا تکرار شوند و یا باعث آسیب به کودک شوند. والدین باید برخورد صحیح با پاراسومنیاها را یاد بگیرند.

کودک ممکن است تشنج‌های شبانه داشته باشد

 تشنج ممکن است قبل از به خواب رفتن، در طول خواب یا هنگامی که صبح از خواب بیدار می‌شود اتفاق بیافتد.

حتی ممکن است کودک در طول روز هیچ تشنجی نداشته باشد. احتمال تشنج در خواب بسیار کمتر از وحشت‌های شبانه است. کودک ممکن است در حین تشنج به اطراف حرکت کند؛ ممکن است لرزش داشته باشد؛ ممکن است بیدار شوند یا بیدار نشوند؛ ولی به نظر می‍رسد خوب می‌خوابند. این مشکلات منجر به مشکلات رفتاری و مشکل در مهارت‌های یادگیری روزانه می‌شوند. اگر مشکوک به تشتج‌های شبانه هستید حتماً با متخصص مغز و اعصاب و یا روانپزشک مشورت کنید.

اگر کودک در نیمه شب بیدار شود نمی‌خوابد، سخت می‌خوابد یا صبح خیلی زود بیدار می‌شود.

ممکن است کودک شما مبتلا به مشکل بیخوابی باشد.

این مشکل خواب زمانی دشوارتر می‌شود که به خواب رفتن و ادامه دادن خواب برای کودک سخت می‌شود. علت اغلب مشکل رفتار خواب، اضطراب یا افسردگی و تنش کودک است. یا اینکه کودک نمی‌تواند وضعیت مغز را از فعالیت‌های روزانه به وضعیت آرامش شبانه تغییر دهد. این مشکل هم می‌تواند منجر به مشکلات رفتاری و یادگیری کودک شود. عادات خوب خواب پیش از آغاز خواب و یا در طول خواب می‌تواند اوضاع را بهتر کند. این مشکل می‌تواند در کودک ماندگار شود.

کودک نمی‌تواند برای مدرسه رفتن به موقع بخوابد

به احتمال زیاد کودک شما از نشانگان تاخیر آغاز خواب رنج می‌برد

نشانگان تاخیر در آغاز خواب مشکل در تنظیم ساعت درونی بدن است. ساعت بدن همچنین به اسم ریتم شبانه‌روزی نیز شناخته می‌شود؛ که زمان خواب بدن را کنترل می‌کند. با وجود نشانگان تاخیر در آغاز خواب، ساعت بدن برای دیر خوابدن تربیت می‌شود. اما اگر شما بتوانید کودک را طوری عادت دهید که زود بخوابد می‌توانید ساعت خواب بدن را باز آموزی کنید. برای این کار، از 15 دقیقه زودتر رفتن به رخت‌خواب در هر شب از یک هفته شروع کنید (هر هفته 15 دقیقه زودتر رفتن به رخت‌خواب را تمرین کنید). این تغییر تدریجی گام به گام بهتر از تغییر یک‌باره است. مطمئن شوید که کودک از خارج محل خواب نور زیادی دریافت نمی‌کند، دریافت نور زیاد مانع به خواب رفتن می‌شود؛ به این ترتیب کودک خیلی زود خواهد خوابید. اگر با این تغییرات مشکل حل نشد مراجعه به متخصص ضروری است.

کودک در طول روز خواب‌آلود است. عضلات کودک شل و خسته است؛ با کوچکترین اتفاقی حتی خنده یا گریه کودک زمین می‌خورد و این مشکل در چند روز از هفته تکرار می‌شود.

ممکن است کودک شما از مشکل حمله خواب در رنج باشد.

این یک اختلال عصب شناختی خواب است. و مغز نمی‌تواند تمایل به خواب را در حالت بیداری کنترل کند. اگر کودک شما این مشکل را دارد ممکن است در طول روز احساس خواب آلودگی داشته باشد. این مشکل ممکن است با اختلال کاتاپلکسی (یک باره از دست دادن قوام عضلانی)  مرتبط باشد. در گروهی از انسان‌ها، مشکل ناشی از حمله خواب در طول روز است. برای اینکه متوجه شویم که کودکی مشکل دارد یا نه خواب کودک باید مشاهده شود. متخصصین کودک می‌توانند بعد از مشاهده رفتار خواب کودک برنامه مدیریت رفتار خواب و درمان آن را ارائه دهند.

کودک در طول روز بسیار خواب آلود است. اما دوره‌های ضعف عضلانی ندارد.

عوامل بسیاری می‌تواند علت باشد.

کودک به سختی صبح‌ها بیدار می‌شود، و هنوز خسته به نظر می‌رسد. در طی روز، کودک بیش فعال به نظر می‌رسد. زود عصبانی می‌شود. ممکن است کودک در مدرسه مشکلاتی در یادگیری، تمرکز و ماندن روی تکلیف داشته باشد. همچنین ممکن است کودک مشکلاتی در روابط اجتماعی با همسالان داشته باشد.

کودک ممکن است مشکل یا اختلال خواب داشته باشد.

ممکن است  قبل از پیدایش هشدار دهنده‌ها کودک مشکل یا اختلال خواب داشته باشد. رفتار خواب کودک باید خوب مشاهده شود. همچنین عملکرد روزانه کودک باید خوب مشاهده شود. باید نشانه‌های وجود مشکل خوب جستجو و بررسی شود. اگر به وجود نشانه‌ای شک کردید. ویژگی‌ها و موقعیت‌هایی را که نشانه‌ها را دیده‌اید به خاطر داشته باشید و برای پزشک کودک شرح دهید.

منبع : Sleep Problems and Sleep Disorders in School Aged Children. https://www.sleephealthfoundation.org.