روانشناسی

تا چه اندازه مظلوم نمایی دارید؟

لیهی معتقد است که برخی از افراد دچار مقاومت مظلوم نمایی یا قربانی گری می شوند. برای اینکه میزان مظلوم نمایی افراد را بسنجد ، پرسشنامه ای طراحی کرده است.

لطفا با دقت هرچه تمام تر ، به سوالات زیر پاسخ دهید.  به این موضوع فکر کنید که اگر اوضاع بر وفق مرادتان پیش نرود چه احساسی به شما دست می دهد. هیچ جواب صحیح و غلطی وجود ندارد . به هر کدام از سوالات به صورت بلی یا خیر پاسخ دهید.

1. 1. دیگران از من سوءاستفاده می کنند.
   2. من مستحق برخورد بهتری هستم.
   3. به خاطر دیگران است که نمی توانم به خواسته هایم برسم.
   4. قبل از اینکه مجبور به تغییر شوم ، دیگران باید تغییر کنند.
   5. تجارب کودکی من ، مانع شاد بودنم شده اند.
   6.  می خواهم دیگران درک کنند که چه احساس بدی دارم.
   7. ای کاش می توانستم از …… انتقام بگیرم.
   8. من از مشکلاتم شاکی ام.
   9. دیگران باید مایل به شنیدن شکوه ها و گلایه های من باشند.
   10. اتّفاقات ناگواری بر سرم آمده است.
   11. مشکلات من بدتر از مشکلات دیگران است.
   12. اگر به من آسیبی برسانی ، من هم مقابله به مثل خواهم کرد.
   13. دنیا خیلی ناعادلانه است.
   14. من نباید مجبور به کنار آمدن با اتفاقات ناگوار و شوم زندگی ام شوم.
   15. هیچ انتخاب مطلوبی در دسترس من نیست.

هرچه تعداد پاسخ های بلی بیشتر باشد ، بنابراین میزان مظلوم نمایی نیز بیشتر است

تست اضطراب

با خواندن فهرست زیر از اضطراب داشتن یا نداشتن خود مطمئن شوید. برای هر جمله یک عدد در نظر بگیرید

• احساس سستی و لرزش دارم
• احساس تنش دارم
• احساس بیقراری دارم
• با اینکه شب را خوب خوابیدم احساس خستگی می­کنم یا زود خسته می­شوم
• سردرد، کمر درد یا سوء هاضمه بدون دلیل دارم
• تنفس­هایم کوتاه و پی­در­پی است
• دچار حواس­پرتی شدم
• تکرر ادرار دارم
• بیش از حد عرق می­کنم
• گاهی اوقات دچار تپش قلب می­شوم با اینکه ناراحتی قلبی ندارم
• سوزش قلب یا حالت تهوع دارم
• به آسانی براانگیخته می­شوم
• به آسانی دچار وحشت می­شوم
• در خوابیدن دچار مشکل هستم
• نگرانی زیادی دارم
• در کنترل نگرانی دچار مشکل هستم
• در تمرکز حواس دچار مشکل هستم

برای شروع درمان اضطراب به چه کسی مراجعه کنیم؟

ابتدا با مراجعه به پزشک عمومی از سلامت جسمانی خود مطمئن شوید. علل جسمانی که می­تواند منجر به اضطراب شوند شامل اشکال در دریچه میترال، کم شدن قند خون، پرکاری تیروئید، کم ­خونی، و حساسیت بی­ تناسب به کافئین هستند.

از سوی دیگر حملات اضطراب می­تواند ناشی از “روش­های ناسالم فکر کردن به موقیت­های زندگی”، همچنین “نداشتن مهارت­های لازم مثل مهارت حل مساله یا مدیریت هیجان” و  “اختلال افسردگی” باشد.

روانشناس در کرج می­تواند در این مرحله به شما کمک کند تا علت اضطراب خود را بررسی کنید و در نتیجه راه حل متناسب با نوع اضطراب را بیابید.

لازم به ذکر است که در بعضی موارد، دارو جهت کنترل اضطراب تجویز می­شود (توسط روانپزشک). ولی به این نکته توجه کنید که دارو فقط حالت آرامبخش دارد و جهت درمان اساسی و بهبود اضطراب باید رواندرمانی (توسط روانشناس) صورت گیرد.

جهت تعیین نوبت مشاوره با دکتر روانشناس خانم دکترمرجان معنوی با شماره: 02634431369 تماس بگیرید.

آزمون نشانگان بدکارکردی اجرایی در کودکان

هفت کارکرد اجرایی (خودآگاهی، مهار، حافظه کاری غیر کلامی، حافظه کاری کلامی، خود تنظیمی هیجانی، خود انگیزشی و برنامه ریزی و حل مسئله) به مرور زمان رشد می‌یابند. خودآگاهی در حدود 2 سالگی شروع می شود. با این حال افراد مبتلا به اختلال کمبود توجه و بیش فعالی عموماً 30 تا 40 درصد از همسالان خود در رشد کارکرد اجرایی عقب‌ترند.

اغلب در هنگام انتقال به کلاس ششم یا نهم، هنگامی که ساختار و برنامه‌های مدرسه به طور چشمگیری تغییر می‌کند و انتظارات آموزشی افزایش می‌یابد دیگر نمی‌توان ضعف کارکردهای اجرایی را نادیده گرفت. والدین و معلمان اغلب متوجه نمی‌شوند که چرا بچه ها نمی‌توانند به طور مستقل روی یک تکلیف کار کنند، و فرض می‌کنند که آنها مهارت های لازم را ندارند یا تنبلی می‌کنند. این مهم است که زودتر به کودکان مبتلا به ضعف کارکردهای اجرایی یا دارای نقص توجه کمک کنید تا از مشکلاتی که این اختلالات ایجاد می‌کنند کم کنید تا بچه ها احساس احمق بودن یا تنبلی نکنند.

این آزمون غربالگری برای تعیین اینکه کودک شما علائمی مشابه علائم یک اختلال کارکرد اجرایی را نشان می‌دهد یا خیر طراحی شده است. فقط یک متخصص بهداشت روان آموزش دیده قادر به تشخیص از طریق ارزیابی بالینی است. این صفحه نمایش آزمون برای استفاده شخصی و فقط یک غربالگری ساده است. بنابراین حتی چنانچه پاسخ شما به بیشتر سوالات “همیشه” باشد، به معنی نشانگر وجود اختلال نیست بلکه فقط می‌تواند به شما بگوید نیاز به مشورت با متخصص دارید یا خیر؟.

منبع : BAILEY, E. [Self-Test] Could Your Child Have an Executive Function Deficit? Retriwed: https://www.additudemag.com/

کاربردها و شاخص‌های حافظه کاری؛ راهنمایی کاربردی برای والدین

حافظه کاری چیست و چرا برای کودکان اهمیت حیاتی دارد؟

حافظه کاری کودکان کرج :  حافظه کاری یکی از مهم‌ترین کارکردهای اجرایی مغز است که به فرد اجازه می‌دهد اطلاعات را برای مدت کوتاهی در ذهن نگه دارد، آن‌ها را پردازش کند و هم‌زمان از آن‌ها استفاده کند. برخلاف حافظه بلندمدت، حافظه کاری به «اینجا و اکنون» مربوط می‌شود؛ یعنی همان چیزی که کودک برای یادگیری، حل مسئله، تمرکز و تصمیم‌گیری روزمره به آن نیاز دارد.

در سال‌های اخیر، متخصصان حوزه رشد کودک تأکید ویژه‌ای بر نقش حافظه کاری در عملکرد تحصیلی و رفتاری داشته‌اند. بسیاری از کودکانی که در مدرسه با مشکل تمرکز، یادگیری، پیروی از دستورالعمل‌ها یا انجام تکالیف مواجه هستند، در واقع با ضعف در حافظه کاری روبه‌رو هستند. به همین دلیل، بررسی و تقویت حافظه کاری کودکان کرج به یکی از خدمات مهم مراکز تخصصی کودک، از جمله کلینیک آینده، تبدیل شده است.

حافظه کاری چگونه بر رفتار و یادگیری اثر می‌گذارد؟

حافظه کاری تنها به حفظ اطلاعات محدود نمی‌شود؛ بلکه نقش کلیدی در کنترل رفتار، مدیریت هیجانات، برنامه‌ریزی و تعامل اجتماعی دارد. کودکی که حافظه کاری ضعیفی دارد ممکن است:

• دستورالعمل‌ها را بشنود اما در اجرای آن‌ها دچار مشکل شود
• وسط انجام یک کار، هدف اصلی را فراموش کند
• نتواند مراحل یک مسئله را به ترتیب انجام دهد
• در تعامل با همسالان دچار سردرگمی شود

این نشانه‌ها در سنین مختلف به شکل‌های متفاوتی بروز پیدا می‌کنند. در جدول زیر، کاربردها و شاخص‌های حافظه کاری در طول دوره‌های مختلف زندگی به‌صورت خلاصه و کاربردی آورده شده است.

کاربردها و شاخص‌های حافظه کاری در سنین مختلف

ضعف حافظه کاری در کودکان چه پیامدهایی دارد؟

وقتی حافظه کاری کودک به‌درستی عمل نکند، اثرات آن فقط به مدرسه محدود نمی‌شود. این کودکان معمولاً دچار افت اعتمادبه‌نفس، اضطراب تحصیلی و حتی مشکلات رفتاری می‌شوند. والدین ممکن است تصور کنند کودک «حواس‌پرت»، «بی‌انگیزه» یا «لجباز» است، در حالی که مشکل اصلی در پردازش اطلاعات ذهنی نهفته است.

در بسیاری از مراجعات به مراکز تخصصی حافظه کاری کودکان کرج، مشخص می‌شود که با مداخله به‌موقع، می‌توان از بروز مشکلات تحصیلی جدی‌تر در سال‌های بعد جلوگیری کرد.

همچنین توصیه می گردد مقاله نقش حافظه کاری در یادگیری ریاضیات را نیز در رابطه با پیامدهای ضعف حافظه کاری در کودکان مطالعه فرمایید.

ارزیابی و تقویت حافظه کاری کودکان کرج چگونه انجام می‌شود؟

در کلینیک آینده کرج، ارزیابی حافظه کاری به‌صورت علمی و چندبعدی انجام می‌شود. این ارزیابی‌ها معمولاً شامل تست‌های شناختی استاندارد، بررسی عملکرد تحصیلی و مشاهده رفتاری کودک هستند. پس از تشخیص دقیق، برنامه‌ای متناسب با سن و نیاز کودک طراحی می‌شود که ممکن است شامل:

• کاردرمانی شناختی
• تمرین‌های توجه و تمرکز
• آموزش راهبردهای ذهنی
• همکاری فعال والدین در تمرین‌های خانگی

هدف از این مداخلات، فقط بهبود نمرات نیست؛ بلکه افزایش توانایی کودک در مدیریت ذهن، رفتار و یادگیری است.

جمع بندی :

حافظه کاری یکی از پایه‌های اصلی موفقیت تحصیلی و رفتاری کودکان است و ضعف در آن می‌تواند در سنین مختلف خود را به شکل‌های گوناگون نشان دهد. آگاهی والدین، تشخیص زودهنگام و دریافت خدمات تخصصی، نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده کودک دارد. اگر احساس می‌کنید فرزندتان در تمرکز، یادگیری یا پیروی از دستورالعمل‌ها دچار مشکل است، بررسی حافظه کاری کودکان کرج می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد.

در کلینیک آینده کرج، تیمی متشکل از روانشناس کودک و کاردرمانگر با رویکردی علمی و کودک‌محور آماده همراهی شما هستند. برای دریافت وقت مشاوره می‌توانید با شماره ۰۲۶۳۴۴۳۱۳۶۹ تماس بگیرید یا از طریق صفحه اینستاگرام ayandeclinic با خدمات مجموعه بیشتر آشنا شوید.

چرا بچه‌ها قشقرق را می اندازند

رفتار قشقرق راه انداختن، گستره‌ای است بین گریه و ناله کردن و تا لگد زدن، پرت کردن، کتک زدن و حبس کردن نفس. قشقرق راه انداختن بین هر دو جنس پسر و دختر رایج است و در سن 1 تا 3 سالگی (زمانی که هنوز کودکان هنوز در استفاده از زبان ماهر نیستند) اتفاق می‌افتد.

بسیاری از بچه‌ها اغلب قشقرق را در درجات مختلف تجربه می کنند، در گروهی بسیار شدید و در گروهی به ندرت و یا به طور خفیف اتفاق می‌افتد. قشقرق راه انداختن بخشی بهنجار از رشد است. قشقرق راه انداختن، راه نشان دادن دلسردی و احساس شکست های کودک است.

قشقرق در کودکان بیشتر در زمان خستگی، گرسنگی، و یا احساس ناراحتی اتفاق می افتند. قشقرق بحرانی است در پی ناتوانی در برآورده ساختن خواسته ها باشد (اسباب بازی خریدن یا همراه والدین بودن). یادگیری مقابله با سرخوردگی مهارتی است که کودکان به مرور زمان می‌آموزند.

قشقرق با سطح رشد استفاده از مهارت‌های زبان مرتبط است. کودکی که هنوز نمی تواند ناامیدی، احساسات، خواسته ها و نیازهای خود را درست بیان کند بیشتر ممکن است دچار قشقرق شود. با رشد مهارت های زبان، از تعداد قشقرق ها کاسته می شود.

نوپایان استقلال می خواهند و می‌خواهند که محیط پیرامون خود را کنترل کنند –بسیار بیشتر از اینکه بخواهند در محیط نقشی داشته باشند. این می تواند منجر به تفکر جنگ قدرت کودک شود “می خواهم خودم آن این کار را انجام دهم” یا “می خواهمش، آن را به من بده”. کودکی با تفکر جنگ قدرت وقتی به خواسته‌های خود نمی‌رسد، قشقرق راه می‌اندازد.

اجتناب از قشقرق 

اولین گام مداخله پیشگیری از قشقرق راه انداختن تا حد ممکن است. این ایده‌ها می‌تواند به شما کمک کند:

• توجه مثبت به کودک داشته باشید.توجه مثبت به کودک و دادن جایزه های کوچک به موقع به کودک، در آنها عادات مثبت را شکل می‌دهد. پس به رفتارهای خوب کودک توجه کنید و پاداش بدهید (رفتارهای خوب را بزرگ و مهم جلوه دهید).
• به بچه ها درجاتی از حق انتخاب و آزادی دهید.دوست داری کدام لباس را بپوشی؟ قبل از پوشیدن لباس خواب مسواک می زنی یا بعد از آن؟ با این کار شما در ضمن یادآوری وظایف کودک و دعوت از او برای انجام کاری خواسته خود را به او تحمیل نمی کنید و در ضمن نیاز به استقلال او را هم تامین می کنید.
• اشیاء خاصی را از دیدرس یا دسترس کودک دور نگه دارید. کار بسیار راحتی است؛ اما بسیار واضح است که همیشه ممکن نیست، به خصوص وقتی کنترل محیط در دست والدین نیست (شرایط مهمانی).
• حواس بچه را پرت کنید. توجه داشته باشید که دامنه توجه کودکان کوتاه است، یعنی در آن لحظه نمی‌توانند به دو موضوع توجه کنند. شروع یک فعالیت جدید برای جایگزینی آن با موضوع دلسرد یا خسته کننده و یا موضوع ممنوع یک راه پیشگیری از قشقرق می تواند باشد. می توانید محیط کودک را عوض کنید (از خانه به حیاط بروید و یا از یک اتاق به اتاق دیگر).
• به کودک مهارت‌های جدیدی جهت موفقیت و رسیدن به خواسته‌ها آموزش دهید. به کودک یاد بدهید راه‌های تازه‌ای پیدا کند. به امتحان کردن راه های جدید توسط کودک توجه کنید، پاداش دهید و کمک کنید به مساله گشایی خود امیدوار شوند. همچنین، راه‌های ساده را پیش از افتادن در قشقرق امتحان کنید.
• خواسته‌های کودک را دقیق بررسی کنید. شاید خواسته کودک غیر منطقی نیست.
• محدودیت‌های کودک را بشناسید. از خستگی یا گرسنگی کودک که باعث ایجاد قشقرق و تشدید بدخلقی کودک می‌شود با پیشنهادهای به موقع پیشگیری کنید.

درمان قشقرق در کودکان

خونسردی خود را برای پاسخ به قشقرق حفظ کنید. مشکل را با ناامیدی و خشم خود پیچیده‌تر نکنید. به خاطر داشته باشید که کار شما کمک به کودک است، پس آرام باشید.

قشقرق متفاوت و مستقل از آشفتگی و ناراحتی مدیریت می‌شود. گاهی، نیاز به تامین آسایش کودک است؛ اگر کودک شما خسته و گرسنه است وقت میان وعده یا یک چُرت کوتاه است؛ یا پرت کردن حواس کودک یا چشم پوشی کردن از کار کودک.

اگر قشقرق به خاطر جلب توجه والدین است، بهترین راه کاهش آن نادیده گرفتن قشقرق است. اگر کودک به خاطر رسیدن به خواسته‌ای که از دید شما ممکن نیست، قشقرق راه انداخته ” زیاد برای او توضیح ندهید ” که چرا نمی تواند به خواسته‌‌اش برسد، در عوض با خونسردی گزینه مناسب را به فرزند خود پیشنهاد دهید و با آرامش محل را ترک کنید (قیچی خیاطیوسیله مناسبی برای کاردستی درست کردن نیست می‌توانی از قیچی خودت استفاده کنی یا به جای کاردستی درست کردن خمیربازی کنی).

اگر قشقرق بعد از اینکه کاری از کودک خواسته می‌شود -که حتما باید کودک انجام دهد- و کودک با قشقرق راه انداختن نمی‌خواهد آن کار را انجام دهد؛ بهترین راه نادیده گرفتن قشقرق و پیگیری خواسته پس از پایان قشقرق است –اگر مجددا قشقرق راه افتاد، همین مسیر مجددا تکرار شود.

کودکانی که در حین قشقرق ممکن است باعث آسیب به خود و یا دیگران شوند باید در یک محیط امن نگهداری شوند. در خانه، مکان‌های عمومی و یا مهمانی‌ها هم توصیه اکید بر حفظ جان و امنیت کودک است (اگر کوچکترین گمانی از به خطر افتادن جان کودک یا دیگری وجود دارد کودک قبل از قشرق به خواسته برسد یا گزینه های جایگزین ارائه شود). اگر ایمنی کودک مطرح است حتی چند دقیقه‌ای از محرومیت یا محکم نگه داشتن کودک استفاده کنید، مقاوم باشید و در مورد مسائل ایمنی تسلیم نشوید. 

کودکان پیش از دبستان بیشتر از قشقرق استفاده می‌کنند چرا که یاد گرفته‌اند که قشقرق رفتاری است که آنها را به هدف می‌رساند، بنابراین بهترین راه مقابله به هدف نرسیدن کودک است اما در بچه های بزرگتر حتی می‌توان برای آرام کردن بچه‌ها آن‌ها را داخل اتاق فرستاد یا محل را ترک کرد و کمترین توجهی به قشقرق آنها نکرد. در این شرایط به جای تعیین یک محدودیت زمانی به کودک بگویید تا هر وقت که توانستی آرامش خود را مجددا به دست بیاوری داخل اتاق بمان، یا هر وقت که آرام شدی من حرف‌های شما را می‌شنوم. این تکنیک بسیار قدرتمند است چرا که به کودک القا می‌کند کنترل شرایط در دست خود اوست. با این حال اگر قشقرق همراه رفتارهایی مانند زدن است از محرومیت‌هایی با زمان تعیین شده استفاده کنید.

بعد از طوفان

با برآورده کردن خواسته‌ها یا توجه به قشقرق کودک او را تشویق نکنید. حتی در مورد قشقرق صحبت هم نکنید. توجه به قشقرق و صحبت در مورد آن فقط به کودک این احساس را می‌دهد که کار درستی انجام داده است و به هدفش می‌رسد. در مقابل تایید کلامی شما باید معطوف به خود کنترلی کودک و کسب دوباره آرامش باشد. از عباراتی مانند این استفاده کنید “چه خوب می‌توانی خودت را آرام کنی“.

همچنین ممکن است کودکانی که زیاد دچار تنش می‌شوند احساس بی کفایتی و ناخواستنی بودن داشته باشند؛ بنابراین در زمان‌های آرامش این کودکان باید بیشتر بغل شوند و از خواستنی و خوب بودن خود مطمئن شوند.

از میزان و کیفیت خواب کودک خود مطمئن شوید. بر اثر خواب بی کیفیت یا کم خوابی ممکن است کودک بیش فعال، بدخلق و بد رفتار شود. خواب خوب و کافی از قشقرق می‌کاهد. برای این لازم است بدانید هر کودک به چند ساعت خواب نیاز دارد.

درچه صورت نیاز به مراجعه به رفتاردرمان و مشاور کودک میباشد؟

در موارد زیر حتما با متخصص رفتار درمانی و روانشناس مشورت کنید:

• اگر خود شما احساس خشم دارید و نمی‌توانید پاسخ مناسب به قشقرق بدهید (پاسخ قشقرق تنبیه بدنی یا تهدید نیست)
• اغلب اوقات تسلیم کودک می‌شوید
• سوالاتی در مورد اینکه کودک و یا خود شما باید انجام دهید، دارید
• قشقرق بارها، شدید، و یا طولانی اتفاق می افتد
• کودک به خودش یا اطرافیان صدمه می‌زند
• کودک بسیار ناموافق است، بسیار بحث می‌کند و مشارکت ضعیفی دارد

در این شرایط بررسی کردن اختلالات شنوایی، تاخیر گفتار (بیان و درک)، بیش فعالی، اختلالات یادگیری و سایر اختلالاتی که منجر به آسیب سطح درک و حل مساله کودک می‌شود ضروری است هر چند که ممکن است کودک به هیچکدام از این موارد هم مبتلا نباشد.

به یاد داشته باشید که قشقرق وضعیتی غیر قابل تغییر نیست کودک به زودی مهارت های خود کنترلی، حل مساله و … را کسب خواهد کرد و این وضعیت با رفتار درست شما در پاسخ به قشقرق پایان خواهد یافت.

منبع : O’Donnell, L M. (2018). Temper Tantrums. https://kidshealth.org/en/parents/tantrums.html

آیا فرزند شما اعتیاد تکنولوژی دارد؟

چند سالی است که بحث اعتیاد کودکان به تکنولوژی‌های دیجیتال (گوشی، تبلت و لپ‌تاپ و …) پر جنجال شده است. بسیاری از بزرگترها به لحاظ اتکای بیش از حد به تکنولوژی‌های دیجیتال (گوشی، تبلت و لپ‌تاپ و …) و یا گذران اوقات فراغت خود با این وسایل مقصرند. اما بین اتکا و اعتیاد تفاوت هست. اما اگر فکر می‌کنید که فرزند شما به تکنولوژی اعتیاد دارد این مقاله را مطالعه کنید.

علائم اعتیاد به تکنولوژی در کودکان

1. فقدان علاقه به فعالیت‌های دیگر
2. اشتغال ذهنی مداوم به تکنولوژی‌های دیجیتال
3. بروز مشکلات رفتاری در صورت عدم دسترسی به وسایل دیجیتال
4. صحبت مدام در مورد زمان اشتغال به تکنولوژی‌های دیجیتال
5. نشانگان ترک

توصیه‌هایی جهت کمک به ترک اعتیاد به تکنولوژی‌های دیجیتال

• آنها را به اجبار از تکنولوژی‌های دیجیتال دور نکنید.
• اگر قبلا برای استفاده از تکنولوژی‌های دیجیتال قوانینی نداشتید، قوانینی در این رابطه وضع کنید.
• گام به گام عمل کنید (ترک اعتیاد به تکنولوژی‌های دیجیتالیک دفعه امکان پذیر نیست)
• محتواها را تغییر دهید تا نحوه کاربرد تغییر کند (اگر کودکان به خواسته‌های خود در استفاده از تکنولوژی‌های دیجیتال نرسند کمتر سراغ آن خواهند رفت. مثلا بازی‌ها یا کارتون‌های دلخواه را کودک را با بازی‌های کمتر جذاب در یک محیط آموزشی جایگزین کنید).
• زمان اشتغال به تکنولوژی‌های دیجیتال را با فعالیت‌های جذاب دیگر (اغلب فعالیت‌های خارج از خانه مانند دوچرخه سواری یا پارک رفتن و حتی مشارکت در کیک پختن یا دسر درست کردن برای بچه‌ها بسیار جذاب است) جایگزین کنید.

استفاده از این راهبردها اگر درست و مداوم باشد به تدریج  از وابستگی کودک به تکنولوژی‌های دیجیتال کم خواهد کرد. اما به یاد داشته باشید که در صورت عدم مداومت در رعایت قوانین استفاده از گوشی، تبلت و یا لپ‌تاپ، اعتیاد به تکنولوژی‌های دیجیتال خیلی سریع باز خواهند گشت.

جهت اخذ نوبت مشاوره با دکتر روانشناس در کرج با شماره تلفن زیر تماس بگیرید :  02634431369

علت و درمان شب ادراری در کودکان

شب ادراری مشکلی رایج بین کودکان و خانواده‌ها است. مطالعات اخیر چند وجهی بودن علت شناسی شب ادراری را تایید می‌کنند. ژنتیک در شب ادراری بسیار موثر است. پژوهش ها همچنین نشان می دهند شب ادراری بین دو گروه رایج تر است: کودکان مبتلا به اختلال عملکرد مثانه و کودکانی که در ترشح وازوپرسی آرژنین تاخیر دارند. ارزیابی شب ادراری نیاز به بررسی سابقه ژنتیکی،، معاینه کامل جسمی، و آزمایش ادرار دارد؛ و درمان شامل درمان‌های دارویی و و غیر دارویی است. آموزش باید جزیی از درمان باشد. استفاده از زنگ رطوبت سنج دارای بالاترین میزان درمان  و کمترین میزان بازگشت است, در حالی که برخی خانواده‌ها با آن مشکل دارند.

تعریف

شب ادراری مساله ای شایع است و به از دست دادن کنترل ادرار فقط در شب اطلاق می‌شود، و بسیار عادی است که در موقعیت‌ها و شرایط زمانی نامناسب  رخ دهد؛ و در پسرها 3 برابر بیشتر از دخترهاست. شب ادراری از 5 سالگی به بعد، قابل بررسی است. کودکان با ناتوانی ذهنی هم باید به سن ذهنی 4 سال برسند تا بتوان آموزش و مداخله را برای درمان شب ادراری شروع کرد. برای تشخیص کودک 5-6 ساله باید حداقل ماهی 2 بار و یا بیشتر و کودکان بزرگتر حداقل 1 بار یا بیشتر در ماه شب ادراری داشته باشند.

شیوع شناسی

15 تا 20 درصد کودکان مبتلا به شب ادراری هستند. 8 درصد از پسرهای 12 ساله و 4درصد از دخترهای 12 ساله ممکن است شب ادراری داشته باشند؛ و تنها 1 تا 3 درصد از نوجوانان ممکن است شب ادراری داشته باشند. ممکن است 15 تا 20 درصد هم در دفع ادرار ناتوان باشند، که البته شیوه های درمان یکی است.

سبب شناسی

چنانچه گفته شد عوامل چندگانه ای می توانند علت شب ادراری باشند از جمله:

• ژنتیک و عوامل خانوادگی

ژنتیک یک علت قوی است. یک مطالعه مروری نشان داده است که اگر هر دو والدین در کودکی شب ادراری را تجربه کرده باشند، فرزندشان 77 درصد احتمال دارد شب ادراری داشته باشد. اگر یکی از والدین چنین تجربه ای را داشته باشد کودک 43 درصد احتمالا شب ادراری خواهد داشت؛ و 15 درصد وقتی والدین هیچ یک شب ادراری را تجربه نکرده باشند. یک مطالعه دیگر معتقد است 65 تا 85 درصد کودکان با سابقه ژنتیکی ممکن است شب ادراری داشته باشند، و اگر فقط پدر چنین سابقه ای را داشته باشد ممکن است 7.1 درصد کودک هم مبتلا باشد و در صورت ابتلای مادر احتمال 5.2 درصد است.

• عوامل روان‌شناختی

شب ادراری یک وضعیت روانشناختی است. به نظر می‌رسد مشکلات روانشناختی و شب ادراری رابطه چرخه ای داشته باشند یعنی یک سری عوامل روانشناختی علت شب ادراری، و شب ادراری هم علت پاره ای از مشکلات روانشناختی باشند. لزوما بین شب ادرارها مشکلات هیجانی بیشتر نیست. برای اغلب کودکان شب ادراری یک اعتراض نیست.

• مشکلات مثانه

هر چند اغلب مطالعات نشان دهنده تفاوتی بین ساختار مثانه کودکان با شب ادراری بدون شب ادراری نیست اما برخی پژوهش ها نشان می دهند ممکن است، ظرفیت مثانه کودکان با شب اداری کمتر باشد.

• آرژنین واسپروسین

بدیهی است که رشد طبیعی باعث شکل گیری ریتم منظم ترشح هورمون آرژنین واسپروسین باشد. اما ممکن است این هورمون در شب ها کم ترشح شود. کم ترشح شدن این هورمون در شب ها باعث شب ادراری می‌شود. کم ترشح شدن این هورمون توانایی مثانه را در نگهداری ادرار  تا صبح کاهش می دهد.

• اختلالات خواب

موارد بالا تنها علل شب ادراری نیستند، بسیاری از مطالعات تفاوتی در ریتم خواب کودکان با و بدون شب ادراری نشان نداده اند. با این حال یک مطالعه زمینه یابی نشان داد والدین معتقدند خواب بچه هایی که شب ادراری دارند سنگین تر است، و یک مطالعه زمینه یابی دیگر هم نشان داد که بچه های مبتلا به شب ادراری خواب‌های آشفته، راه رفتن در خواب و گریه‌های شبانه بیشتری دارند.

تشخیص

برای تشخیص دقیق، اطلاعات دقیقی باید در مورد تاریخچه در کنار معاینات پزشکی گرفته شود، تا علل پیچیده پیدایش شب ادراری مشخص شود. علل شب ادراری می‌تواند شامل نابهنجاری‌های نخاعی، عفونت مثانه، و یا نقایص مربوط به جنسیت در کودکان باشد. علاوه بر این موارد ممکن است کودکان مبتلا به یبوست های مزمن یا انسداد مجاری ادراری در معرض شب ادراری باشند.

از والدین باید در مورد تاریخچه خانوادگی و تاریخچه پزشکی کودک سوال شود، سوالات  دقیق به علت شناسی و درمان کمک می‌کند.

والدین اغلب از عادات روزانه دفع کودکان اطلاع دقیقی ندارند (تعداد دفعات دفع، فواصل و …). بنابراین شاید لازم باشد عادات دفع برای یک هفته ثبت شوند. خانواده باید ثبت کند که کودک در روز چند بار دستشویی می‌رود و یا مثانه را خالی می‌کند و در شب چند بار و در چه ساعاتی؟ در حالی که برای درمان اطلاعات دقیق لازم است.

معاینات و آزمایش‌های کودکان با شب ادراری، اغلب طبیعی است. با این حال معاینات و آزمایش‌ها ضروری است؛ چرا که باید مشخص شود نقایص عصبی و زیستی وجود ندارد.

درمان 

درمان های غیر دارویی 

1. زنگ هشدار: استفاده از زنگ هشدار از 1938 تا کنون در جریان است.زنگ هشدار از موثرترین راه‌های درمان است  و در مقابل سایر روشها به موفقیت 75 درصدی دست یافته است. مکانیسم تاثیر تقویت منفی و اجتناب است. برای درمان با زنگ هشدار حداقل 15 هفته زمان لازم است.متاسفانه درمان با زنگ هشدار 10 تا 30 درصد ممکن است با شکست مواجه شود. پیش‌بین‌های احتمالی شکست عبارتند از: وضعیت خانوادگی نامطلوب یا هرج و مرج در خانواده، مشکلات رفتاری در کودک، اضطراب بالای مادر، عدم اعتقاد به اهمیت شب ادراری از طرف والدین و کودک، تحصیلات و وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایین والدین.

با پیشرفت تکنولوژی اشکال جدید و کاراتری از زنگ‌ها و هشداردهنده‌ها در دسترس هستند.

2. نظام‌های تقویت مثبت: در یک نظام تقویت مثبت، کودک هر شب که خشک بماند و شب ادراری نداشته باشد، در یک جدول از قبل تعبیه شده برچسبی چسبانده می‌شود. جدولی که به کودک توضیح داده شده که در ازای هر شب خشک ماندن برچسبی در آن چسبانده خواهد شد و چناچه تعداد برچسب‌ها از تعدادی بیشتر شود جایزه‌ای خواهد گرفت. یک راه دیگر می‌توانداستفاده از راهبرد تکمیل یک شکل باشد، و کودک به ازای هر شب خشک ماندن نقاطی از شکل را به هم وصل کند و وقتی شکل تکمیل شد جایزه بگیرد.

3. آموزش مسئولیت:در این راهبرد، به تناسب سن مسئولیت‌هایی به دور از تنبیه به ازای پیامد طبیعی شب ادراری به کودک داده می‌شود. ممکن است از کودک کوچکتر فقط خواسته شود ملحفه‌ها را جمع کند و بلافاصله دوش بگیرد و از کودک بزرگتر علاوه بر این‌ها خواسته شود ملحفه‌ها را بشوید.

یک مطالعه نشان می‌دهد 23 تا 36 درصد والدین از تنبیه به عنوان اولین روش مداخله در شب ادراری استفاده می‌کنند. در کنترل شب ادراری آموزش خانواده ضروری است. والدین و کودک باید بدانند که شب ادراری مشکلی رایج است و والدین باید آموزش ببینند که کودک را سرزنش نکنند یا او را دچار احساس شرم نکنند.

زمان پاسخ‌دهی به مداخلات به تفاوت‌های فردی کودکان بستگی دارد. ممکن است کودکی خیلی زود به مداخلات پاسخ دهد و کودک دیگری زمان بیشتری برای پاسخ دهی نیاز داشته باشد. بچه های کوچکتر ممکن است زود نا امید شوند. انگیزه داشتن و حفظ انگیزه برای کودک و خانواده برای درمان بسیار مهم است. چنانچه کودک انگیزه کافی نداشته باشد باد درمان تا زمان حل ایجاد انگیزه به تعویق انداخته شود. عامل موفقیت افزای بعدی اعتماد خانواده به درمان است، مطالعات نشان داده‌اند که چنانچه والدین به درمان اعتماد داشته باشند، موفقیت درمان بیشتر خواهد شد.  تعداد دفعات تخلیه روزانه مثانه می‌تواند پیش بین خوبی باشد. کودکانی که در طول روز بیشتر به دستشویی می‌رود یعنی حجم مثانه کوچک است و همین موضوع باعث می‌شود، این کودک  به خاطر عملکرد ضعیف و حجم کم مثانه تعداد شب‌های کمتر خشک باشد یا اصلا هیچ شبی خشک نماند .

منابع مالی، انگیزه خانواده، ثبات وضعیت خانه باید در مورد انتخاب درمان در نظر گرفته شود. آموزش مداوم باید بخشی از درمان باشد. برای زنگ هشدار موفقیت بالاتر و بازگشت کمتری گزارش شده است. توصیه می‌شود درمان‌های دارویی حتما به همراه درمان‌های غیر دارویی استفاده شوند؛ چرا که در نهایت کنترل ادرار شبانه یک مهارت است که با دارو آموخته نمی‌شود.

جهت مشاوره و درمان مشکلات شب ادراری کودک خود با شماره تلفن های زیر تماس بگیرید:    02634431369

منبع : Thiedke, C. C. (2003). Nocturnal enuresis. American family physician, 67(7), 1499-1506

رابطه تلویزیون و اضطراب در کودک

کودکان کم سن و سال تجربه و توان لازم برای دیدن فیلم های دلهره آور و پر هیجان را ندارند.آنان در حالی که ابتدا ممکن است مات و مبهوت شوند،واکنش های بعدیشان ترس و وحشت است.کابوس های شبانه و ترس از تاریکی در کودکان گاها نتیجه تماشای چنین برنامه هایی است.
کودکان شب ها هنگام خواب رفتن، هیچ سازه شناختی یا منطقی برای نترسیدن از تاریکی و نمایش های عجیب سایه و نور روی دیوار اتاق را ندارند، و چنین پدیده هایی را به قدرت های مرموز و فوق طبیعی و دیو و هیولا نسبت میدهند.
برنامه هایی که زمینه اضطراب و ترس در آنها بیشتر است، آرامش کودکان را به شدت به هم میریزد.
بنابراین بهتر است در انتخاب برنامه هایی که مشترکا قرار است در جمع خانواده با حضور کودک ببینید دقت نمایید.
علاوه بر این موضوع تماشای طولانی مدت تلویزیون برای کودکان مضرات دیگری نیز دارد.زیرا باعث میشود برای ساعت های طولانی کودکان تحرک نداشته باشند و انرژی مازاد خود را تخلیه نکنند در نتیجه این انرژی مازاد به صورت اضطراب می تواند بروز پیدا کند.

مشاوره خانواده و زوج درمانی به روش سی بی تی در کلینیک آینده

آیا میدانید بسیاری از مشکلات اضطرابی، پرخاشگری، بد خوابیدن، بد غذایی و اختلالات یادگیری کودک شما ممکن است در اختلافات زناشویی شما ریشه داشته باشد.

بی اعتمادی بین والدین، مشاجرات تکرار شونده و ارتباط ناکارآمد والدین میتواند منجر به مشکلات رفتاری در کودک شما بشود.

با حل مشکلات زناشویی و ایجاد ارتباط عاطفی عمیق با همسرتان می توانید در کاهش مشکلات کودک خود سهم بسزایی داشته باشید.

مشاوره خانواده و زوج درمانی سی بی تی (CBT) توسط  خانم دکترمرجان معنوی در کلینیک آینده واقع در شهر کرج انجام میشود.جهت اخذ نوبت با شماره تلفن : 02634431369 تماس بگیرید.

مدیریت مشکلات رفتاری کودکان

مدیریت رفتاری چیست؟

• راهبردهای تغییر رفتاری که شما از کودک می بینید و می توانید آن را توصیف کنید.
• مدیریت رفتار به شما می آموزد که چطور شرایط فعلی را به شرایط بهتر تغییر دهید.
• روش های مناسب آموزش به کودک است.
• مدیریت رفتاری نشان می دهد که راهبردی کارایی دارد یا خیر قابل اندازه گیری و تغییر است یا خیر.

اما …

• لزوما دوای همه‌ی دردها نیست. مدیریت رفتار نیاز به تعهد و تغییر رویکرد های شما دارد.
• یک دیدگاه نیست- مجموعه پاسخی به مشکلات خاص نیست. مهارت های مشاهده دقیق نیازمند رشد آگاهی در مورد چرایی و چگونگی رفتارهای کودک است.

اصول نظریه رفتاری

• نظریه های رفتاری معتقدند: رفتارها در نتیجه پیامدهایشان آموخته می شوند (قانون پیامد).
• پیامدهای مثبت شانس وقوع مجدد رفتار را افزایش می دهد
• پیامدهای منفی اگر درست اجرا شوند شانس وقوع مجدد رفتار را کاهش می دهد

رفتارهای مشکل آفرین کدامند؟

رفتارهای مشل آفرین اغلب رفتارهای چالش برانگیزی هستند که نیاز به فهمیده شدن معنی آن دارند. پرخاشگری، آسیب به خود و حرکات کلیشه ای و دیگر رفتارهای در هم گسیخته می توانند کارکردهای ارتباطی مانند موارد زیر داشته باشند:

• نشان دادن نیاز به کمک یا توجه
• دوری کردن از شرایط تنش زا یا فعالیت ها
• بدست آوردن چیزهایی که می خواهد
• اعتراض علیه وقایع و فعالیت های ناخوشایند
• یافتن محرک

اگر کارکرد رفتاربتواند منظور کودک را برآورده سازد، ممکن است رفتار نامناسب جایگزین رفتارهای مناسب شود.

به یاد داشته باشیم که والدین دلیل بد رفتاری های کودک نیستند اما در ماندگاری و تشدید مشکلات رفتاری نقش مهمی دارند.

به یاد داشته باشیم که کودکان موجوداتی هوشمند و بالفطره در تلاش برای حل مشکل هستند (متاسفانه برخوردهای سرکوبگرانه محیط این توانایی بالفطره کودکان از بین می رود) که برای رفع خواسته های خود ممکن است از رفتارهای ناپسند استفاده کنند.

به یاد داشته باشیم که هر چند والدین مخاطب تکنیک های مدیریت رفتار هستند، اما کودکان هم می توانند در این فرایند سهیم باشند.

بنابراین مدیریت رفتار به شناسایی، اندازه گیری، کاهش، حذف و جایگزینی رفتارهای منفی می‌پردازد.