روانشناسی

چرا کودکم نمیخوابد؟

مشکلات و اختلالات شایع خواب شناخته شده در کودکان عبارتند از:

کودک در شروع خواب مشکل دارد یعنی سر ساعت مقرر به رخت‌خواب نمی‌رود یا به رخت‌خواب می‌رود ولی نمی‌خوابد.

در این صورت ممکن است کودک شما مشکل رفتارِ خواب داشته باشد. در این صورت این رفتار با تعدادی از رفتارهای دیگر نیز مرتبط است. به این معنی که ممکن است کودک در ساعت مشخص به رخت خواب نرود؛ بخواهد تا زمانی که بزرگترها بیدار هستند، بیدار بماند، یا بعد از رفتن به رخت‌خواب نتواند بخوابد؛ و یا به مدت لازم مناسب با سن نخوابد.

کودک به میزانی که باید بخوابد، می‌خوابد؛ ولی در طول روز کسل، بی حوصله و خواب‌آلود است.

 در این صورت ممکن است کودک مبتلا به آپنه (وقفه تنفسی) خواب باشد. برای مثال علائم آپنه عبارتند از: خروپف با صدای بلند، تنفس پر سر و صدا، تنفس پر زحمت، یا به طور مداوم با مکث تنفس کردن که در هر ساعت و مرحله‌ای از زمان خواب باعث بیدار شدن از خواب می‌شود. آپنه منجر به بی‌کیفیت شدن خواب می‌شود و می تواند با تعرق شدید کودک در خواب، تنفس از راه دهان، خوابیدن در موقعیت‌های نامناسب مثلا سر کلاس، و یا با سردرد صبحگاهی کودک همراه باشد. کودکان مبتلا به آپنه ممکن است در فرایند رشد و وزن‌گیری با مشکل مواجه شوند. کودکان مبتلا به آپنه بعد از بیدار شدن از خواب سرحال به نظر نمی‌رسند و ممکن است مشکلات رفتاری و یادگیری در مدرسه از خود نشان دهند.

آپنه در کودکان ممکن است ناشی از بزرگ بودن لوزه‌ها باشد. آپنه خواب برای کودکان بسیار آزار دهنده است و اغلب برای درمان نیاز به جراحی دارد که روش معمولی هم است. ویژگی هایی که کودکان را در معرض خطر آپنه قرار می‌دهد عبارتند از: چاقی کودک، مشکلات ساختاری استخوان بینی، سندرم داون، مشکلات عصب‌شناختی، عضلات ضعیف یا وجود شکاف کام.

کودک نمی‌تواند بخوابد، مدام تکان می‌خورد یا پاها را حرکت می‌دهد و یا برای راه رفتن از تخت بیرون می‌آید. ممکن است کودک شما به نشانگان پاهای بی‌قرار مبتلا باشد که یک اختلال حرکتی است و موجب احساس نا آشنا در پاها می‌شود و وقتی ظاهر می‌شود که پاها در حال استراحتند یا وقتی که برای خوابیدن آماده می‌شود و دراز می‌کشد.

این احساس باعث تکان دادن پاها و یا راه رفتن می‌شود. وقتی آنها پاها را حرکت می‌دهند، برای کوتاه مدت احساس بهتری پیدا می‌کنند. اما این احساس بعد از مدت کوتاهی از بین می‌رود و آن احساس عجیب دوباره بر می‌گردد. این اتفاق دقیقا قبل از زمان خواب رخ می‌دهد. این بدین معنی است که نشانگان پاهای بی قرار باعث دشواری در شروع خواب و ادامه خواب می‌شود؛ و همین باعث بی کیفیت شدن خواب و منجر به مشکلات رفتاری و یادگیری در طول روز می‌شود. متخصص اطفال احتمالا می‌تواند به شما در تشخیص و درمان این مشکل کمک کند.

کودک شما اغلب در طول زمان خواب مکررا حرکت می‌کند، و صبح به نظر نمی رسد که خوب استراحت کرده باشد. هر چند که ممکن است به تناسب زمان خواب مورد نیاز سن خود حتی بیشتر هم خوابیده باشند. باز هم ممکن است فرزند شما در طول روز مشکلات رفتاری و یادگیری داشته باشد.

این مورد نیز نوعی سندروم حرکت عضوی در کودک است.

این نشانگان باعث می‌شود کودک در حین خواب یک اندام یا عضو خود را مدام تکان دهد (شبیه آنچه در تیک‌های حرکتی در طول روز اتفاق می‌افتد)، این حرکت بیشتر در پاها دیده می‌شود. اندام مکررا حرکت می‌کند تا اینکه برای ساعتی آرام می‌شود. بعد از سپری شدن این دوره حرکت مجدداً شروع می‌شود. که می‌تواند خواب کودک را مختل کند. این مشکل می‌تواند ناشی از مشکلات رفتاری، یادگیری و یا خواب در طی روز کودک باشد. در این موارد لازم است که پزشک متخصص کودک، کودک را معاینه و وجود این نشانگان را بررسی کند. مکمل‌های غذایی دارای آهن و درمان‌های روانپزشکی و مداخلات روانشناختی کاهنده مشکلات رفتاری و … می‌تواند به درمان این مشکل کمک کند.

کودک در نیمه شب اتفاقی بیدار می‌شود و مضطرب و نگران به نظر می‌رسد. ممکن است مجددا دست‌ها و پاها را تکان دهد و در یک موقعیت عجیب بخوابد. و در طول شب در خواب حرف بزند و یا اسامی افرادی را صدا بزند. این مشکل می‌تواند ناشی از پارا سومنیا (اختلالی که با رفتارهای غیر معمول و نابهنجار ناشی از مشکلات سیستم عصبی مغز در خواب مشخص می‌شود) باشد.

پاراسومنیا گروهی از مشکلات زمان خواب می‌باشد که در کودکان 2 تا 8 سال رایج می‌باشد.

انواع رایج آن وحشت‌زدگی‌های طول خواب، برانگیختگی‌های مبهم، راه رفتن در خواب، حرف زدن در خواب و کابوس‌های شبانه است. مشکل از این جا شروع می‌شود که کودکان به اندازه کافی نمی‌خوابند و دچار احساس تنش می‌شوند. این مشکل می‌تواند در خانواده جریان داشته باشد: کودکانی بیشتر در معرض خطر هستند والدین هم در طول کودکی مبتلا به پاراسومنیا بوده‌اند. پاراسومنیاها در کودکان عادی غالبا نیاز به درمان ندارند. مگر اینکه مکررا تکرار شوند و یا باعث آسیب به کودک شوند. والدین باید برخورد صحیح با پاراسومنیاها را یاد بگیرند.

کودک ممکن است تشنج‌های شبانه داشته باشد

 تشنج ممکن است قبل از به خواب رفتن، در طول خواب یا هنگامی که صبح از خواب بیدار می‌شود اتفاق بیافتد.

حتی ممکن است کودک در طول روز هیچ تشنجی نداشته باشد. احتمال تشنج در خواب بسیار کمتر از وحشت‌های شبانه است. کودک ممکن است در حین تشنج به اطراف حرکت کند؛ ممکن است لرزش داشته باشد؛ ممکن است بیدار شوند یا بیدار نشوند؛ ولی به نظر می‍رسد خوب می‌خوابند. این مشکلات منجر به مشکلات رفتاری و مشکل در مهارت‌های یادگیری روزانه می‌شوند. اگر مشکوک به تشتج‌های شبانه هستید حتماً با متخصص مغز و اعصاب و یا روانپزشک مشورت کنید.

اگر کودک در نیمه شب بیدار شود نمی‌خوابد، سخت می‌خوابد یا صبح خیلی زود بیدار می‌شود.

ممکن است کودک شما مبتلا به مشکل بیخوابی باشد.

این مشکل خواب زمانی دشوارتر می‌شود که به خواب رفتن و ادامه دادن خواب برای کودک سخت می‌شود. علت اغلب مشکل رفتار خواب، اضطراب یا افسردگی و تنش کودک است. یا اینکه کودک نمی‌تواند وضعیت مغز را از فعالیت‌های روزانه به وضعیت آرامش شبانه تغییر دهد. این مشکل هم می‌تواند منجر به مشکلات رفتاری و یادگیری کودک شود. عادات خوب خواب پیش از آغاز خواب و یا در طول خواب می‌تواند اوضاع را بهتر کند. این مشکل می‌تواند در کودک ماندگار شود.

کودک نمی‌تواند برای مدرسه رفتن به موقع بخوابد

به احتمال زیاد کودک شما از نشانگان تاخیر آغاز خواب رنج می‌برد

نشانگان تاخیر در آغاز خواب مشکل در تنظیم ساعت درونی بدن است. ساعت بدن همچنین به اسم ریتم شبانه‌روزی نیز شناخته می‌شود؛ که زمان خواب بدن را کنترل می‌کند. با وجود نشانگان تاخیر در آغاز خواب، ساعت بدن برای دیر خوابدن تربیت می‌شود. اما اگر شما بتوانید کودک را طوری عادت دهید که زود بخوابد می‌توانید ساعت خواب بدن را باز آموزی کنید. برای این کار، از 15 دقیقه زودتر رفتن به رخت‌خواب در هر شب از یک هفته شروع کنید (هر هفته 15 دقیقه زودتر رفتن به رخت‌خواب را تمرین کنید). این تغییر تدریجی گام به گام بهتر از تغییر یک‌باره است. مطمئن شوید که کودک از خارج محل خواب نور زیادی دریافت نمی‌کند، دریافت نور زیاد مانع به خواب رفتن می‌شود؛ به این ترتیب کودک خیلی زود خواهد خوابید. اگر با این تغییرات مشکل حل نشد مراجعه به متخصص ضروری است.

کودک در طول روز خواب‌آلود است. عضلات کودک شل و خسته است؛ با کوچکترین اتفاقی حتی خنده یا گریه کودک زمین می‌خورد و این مشکل در چند روز از هفته تکرار می‌شود.

ممکن است کودک شما از مشکل حمله خواب در رنج باشد.

این یک اختلال عصب شناختی خواب است. و مغز نمی‌تواند تمایل به خواب را در حالت بیداری کنترل کند. اگر کودک شما این مشکل را دارد ممکن است در طول روز احساس خواب آلودگی داشته باشد. این مشکل ممکن است با اختلال کاتاپلکسی (یک باره از دست دادن قوام عضلانی)  مرتبط باشد. در گروهی از انسان‌ها، مشکل ناشی از حمله خواب در طول روز است. برای اینکه متوجه شویم که کودکی مشکل دارد یا نه خواب کودک باید مشاهده شود. متخصصین کودک می‌توانند بعد از مشاهده رفتار خواب کودک برنامه مدیریت رفتار خواب و درمان آن را ارائه دهند.

کودک در طول روز بسیار خواب آلود است. اما دوره‌های ضعف عضلانی ندارد.

عوامل بسیاری می‌تواند علت باشد.

کودک به سختی صبح‌ها بیدار می‌شود، و هنوز خسته به نظر می‌رسد. در طی روز، کودک بیش فعال به نظر می‌رسد. زود عصبانی می‌شود. ممکن است کودک در مدرسه مشکلاتی در یادگیری، تمرکز و ماندن روی تکلیف داشته باشد. همچنین ممکن است کودک مشکلاتی در روابط اجتماعی با همسالان داشته باشد.

کودک ممکن است مشکل یا اختلال خواب داشته باشد.

ممکن است  قبل از پیدایش هشدار دهنده‌ها کودک مشکل یا اختلال خواب داشته باشد. رفتار خواب کودک باید خوب مشاهده شود. همچنین عملکرد روزانه کودک باید خوب مشاهده شود. باید نشانه‌های وجود مشکل خوب جستجو و بررسی شود. اگر به وجود نشانه‌ای شک کردید. ویژگی‌ها و موقعیت‌هایی را که نشانه‌ها را دیده‌اید به خاطر داشته باشید و برای پزشک کودک شرح دهید.

منبع : Sleep Problems and Sleep Disorders in School Aged Children. https://www.sleephealthfoundation.org.

برگزاری دوره های فرزند پروری در کرج

برگزاری دوره های آموزش اصول فرزند پروری موفق در کلینیک روانشناسی کودک در کرج

سرفصل های کارگاه آموزش شیوه های تربیت کودک شامل موارد زیر میباشد:

• آموزش تعامل مثبت بین والدین و فرزندان
• آشنایی با علل بدرفتاری کودکان و روش های رفع بدرفتاری کودک
• روش افزایش رفتارهای مطلوب و حرف شنوی کودکان
• آموزش اصول صحیح تشویق و تنبیه کودک
• آموزش روش های مدیریت بد رفتاری کودک
• مدیریت مشکلات رفتاری آینده(پیش بینی مشکلات رفتاری آینده و چگونگی مدیریت آنها)

کلینیک مشاوره و کاردرمانی آینده در کرج جهت بالا بردن آگاهی خانواده هاو کمک به سلامت روان کودکان و به منظور کمک به ارتقای شیوه های تربیت موثر پدر و مادر ها این دوره های آموزشی را به صورت گروهی و همچنین خصوصی برگزار میکند.

مدرس دوره:

• خانم دکتر زهرا امین آبادی (دکترای روانشناسی از دانشگاه علامه طباطبایی)
• خانم مهدیه رییسی(کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی)

مشکل رفتن به مهد کودک و درمان اضطراب جدایی

ورود به محیط های جدید برای بسیاری از کودکان به علت نا آشنایی و نا توانی در پیش بینی اتفاقات و توقعات اضطراب زا است. اما ورود به محیط های جدید مثل مهد کودک و یا کلاس های گروهی جهت رشد مهارت های ارتباطی و اجتماعی از دو سالگی به بعد ضروری است.

برای شروع بی درد سر مهد کودک توصیه می شود :

• پیش از حضور تمام وقت کودک در مهد او را چند باری با خود به مهد ببرید و اجازه دهید که با فضای مهد آشنا شود.
• سعی کنید در این ساعت حضور کوتاه مدت در محوطه مهد با خوردن خوراکی های دوست داشتنی و بازی های جذاب به کودک بسیار خوش بگذرد.
• تلاش کنید به فرزند خود کمک کنید دوستانی در مهد پیدا کند و با مربی ها ارتباط برقرار کند.
• شروع حضور در مهد باید از ساعت های کم شروع شود و به تدریج افزایش یابد.
• حتی اگر از نظر شما مربی یا سایرین در مهد رفتار اشتباهی داشتند در مقابل کودک ابراز ناراحتی و نگرانی نکنید بلکه در غیاب کودک مساله را حل کنید.
• سعی کنید شما به عنوان والدین فقط حضور فیزیکی در مهد داشته باشید و کودک برای رفع نیازهایش از مربیان مهد کمک بگیرد.
• نکات مثبت حضور در مهد را برای کودک پر رنگ جلوه بدهید و مداوم با هشدارهایی مانند این که “اگر تو را زدند و ….” کودک را از حضور در مهد نترسانید.
• حتما سعی کنید همزمانی بین شروع مهد با مثلا جدا کردن جای خواب کودک  و یا سایر موارد اضطراب زا وجود نداشته باشد.
• وقتی حضور مستقل در مهد شروع شد هرگز به کودک نگویید که “وقتی مهد می روی دلم برایت تنگ می شود”.
• در روزهای اول حضور کودک در مهد سعی کنید حتما به موقع برای برگرداندن کودک به خانه دنبالش بروید و یا اگر کودک از سرویس استفاده می کند حتما سریع درب منزل را باز کنید.
• به خاطر داشته باشید که کودکان با اضطراب جدایی به سختی از والدین جدا می شوند و احتمالا در مهد نمی مانند.

در صورتی که با رعایت نکات بالا مشکل مهد رفتن کودک شما حل نشد به متخصص روانشناس کودک در کرج مراجعه نمایید. تا با ارزیابی دقیق کودک شما راهکارهای موثر متناسب با کودکتان را ارایه کند.

بهترین روانشناس و بهترین مشاور در کرج می تواند با  طرح سوالات تخصصی از کودک و مادر علت وابستگی عاطفی کودک شما را شناسایی کند و موثر ترین درمان جهت کاهش اضطراب جدایی کودک دلبندتان را ارایه دهد.

وقتی کودکی می گوید: “هیچ کس من را دوست ندارد!”

همه از من متنفرند!

هیچ کس با من دوست نمی‍شه!

اینها چیزهای خوبی نیستند که والدین می‌شنوند. والدین ممکن است به طور غریزی مساله را حل کنند یا به فرزندشان اطمینان دهند که این احساس درست نیست.

اما این پاسخ غریزی درست نیست! احساس “اینکه والدین فکر کنند مردم از فرزندشان نفرت دارند” دردناک است، و دردناک‌تر این است “که کودکی فکر کند کسی او را دوست ندارد” ضربه‌ای بسیار کاری است. بنابراین باید حل شوند.

یک پیشنهاد این است: ما مجبوریم خودمان را عقب نگه داریم؛ زیرا اگر این کار را نکنیم، ما به طور ناخواسته پیامی را که این احساسات بد است را به فرزندمان ارسال می کنیم، شاید آنها نمی توانند از این احساسات دست بردارند و مهمتر از همه، شاید مهارت های لازم را ندارند.”

کارشناسان بر این باورند که والدین باید به تمرکز بر آموزش فرزند خود برای کمک به خود بپردازند.

چنین شرایطی، هر چند سخت است اما فرصت مناسبی برای یادگیری‌ مهارت‌ها و پیچیدگی‌‌های دوست یابی  است.

با “هیچ کس من را دوست ندارد” چه کنیم؟

در اینجا شش راه برای تبدیل لحظه دردناک به یک فرصت برای رشد و شانس برای یادگیری یک مهارت ارزشمند زندگی وجود دارد.

1. گوش کنید

هر کسی ممکن است روزهای بدی داشته باشد. به این معنی که کوچکترین مشکلی ممکن است باعث ناامیدی و خشم کودک شود و کودک فکر کند که دنیای دوستی او با دوست یا همکلاسی‌اش پایان یافته است. لوین می‌گوید اولین چیزی که باید انجام شود گوش دادن است. ابتدا باید متوجه شد که آیا این الگوی ارتباطی کودک است که زود می‌رنجد و قهر می‌کند یا احساسی واقعی است.

این کارشناس می گوید: “با گوش دادن می توانید دریابید که آیا یک مشکل واقعی وجود دارد، مانند قلدری یا چیزی که باعث مهارت های اجتماعی ضعیف کودک می‌شود و باید مورد توجه قرار گیرد.”

2. احساسات فرزندتان را تأیید کنید”

شروع همدلی مهمترین کمک است. چیزی شبیه به این گفته شود “اوه عزیزم، من می دانم که احساس اینکه همه از شما نفرت دارند واقعا دردناک است”.

جین نلسن، نویسنده انضباط مثبت، می گوید: وقتی کودک احساس درد و ناراحتی نشان می‌دهد، اعتبارگزاری این احساس و اجازه به تجربه آن، یک اقدام مهم برای رشد احساسات است. نلسن می گوید ایمان به توانایی کودک برای موفقیت در تجربیات منفی زندگی است که به کودک یاد می‌دهد به خودش ایمان داشته باشد.

3. از سوالات باز استقبال کنید

پس از ابراز همدردی، سوالاتی مانند این که «چرا اینطور فکر می‌‌‌کند؟» می تواند به بچه ها کمک کند تا مشکل را تجزیه و تحلیل کنند و راه حل های خود را به دست آورند.

“پرسیدن سوالات بسیار از کودک می‌تواند کودکان را به فکردن به فرایند وادار کند، تا اینکه به احساس خود آگاه شوند و شاید کودکان را به این نتیجه برساند که” آه، می‌دانید ماجرا چیست؟ فکر نمی‌کنم واقعا این طور بوده باشد که آنها واقعا از من متنفر باشند. شاید آنها متوجه حضور من نشدند؟! “اگر کودکان خودشان به این نتیجه برسند، به احتمال زیاد به منفور نبودن خود بیشتر اطمینان پیدا می‌کنند.

4. مهارت های اجتماعی کودک خود را ارزیابی کنید

اگر واقعا فکر می‌کنید مشکلی وجود دارد مهارت‌های اجتماعی فرزند خود را ارزیابی کنید. “شاید چیزی برای خجالت، شرم و یا نفرت وجود دارد”. با معلم فرزندتان صحبت کنید و از آنچه که در مورد مهارت های اجتماعی و تعاملات کودک شما با همسالانش مشاهده کرده‌ است بپرسید. تعداد دعوت از کودکان دیگر به بازی با خود را به  شکل فعالیت ثبت کنید تا کودک فرصت‌های بیشتری برای دوست پیدا کردن را تجربه کند. کارشناسی به نام  هندریکس پیشنهاد می‌‌کند: “من می توانم به فرزندم بگویم که شخص دیگری را برای اینکه تنها دوستش باشد را پیدا کند”.

5. فرصتی برای آموزش همدلی داشته باشید

به کودک آموزش دهید تا احساسات دیگران را در مقابل رفتارهای خود حدس بزند و علل ناراحتی‌های آنها را از خود وارسی کند. آموزش همدلی به کودکان و اینکه آنها بتوانند احساسات دیگران را نسبت به رفتارهای خود متوجه شوند به اصلاح رفتار آنها کمک خواهد کرد.

6. اجازه دهید فرزند شما در پیدا کردن راه حل فعال باشد

از کودک سوال کنید که چه ایده هایی برای راه حل وجود دارد. اگر چه ممکن است کودک بخواهد که والدین مساله را حل کنند، اما به یاد داشته باشید که این مسائل فرصتی برای نشان دادن این است که کودک خود قادر به یافتن جوابها است. از کودک بپرسید: «آیا می تواند برای حل این مشکل و برای جلوگیری از به وجود آمدن مشکل در آینده کاری کند؟”. اگر کودک نتوانست مثال‌هایی از تجربیات والدین به خصوص وقتی همسن و سال کودک بوده‌اند می‌تواند کمک کننده باشد.

منبع : www.greatschools.org

تنظیم خواب کودکان اتیسم: راهنمای والدین

با افزایش سن نیاز به خواب در انسان ها کم می شود. اما در میان کودکان با ناتوانی های رشد، کودکان طیف اتیسم مشکلات جدی‌تری در خواب دارند به طوری که 80 تا 100 درصد والدین کودکان اتیسم مشکلات خواب را در کودکان گزارش می کنند که از این بین 25 درصد مسائل خیلی جدی است. علاوه بر جدی بودن، مشکلات خواب بسیار هم مقاوم و پایدار گزارش می شوند. مسائل خواب کودک اتیسم نه تنها بر کودک و خانواده اثر سوء دارد بلکه به شکلی بسیار موثر بر آمادگی یادگیری کودک اتیسم با ایجاد نقص در عملکرد به تکالیف جسمانی و شناختی، در خستگی و بی انگیزگی برای انجام تکالیف، افزایش خطاهای شناختی و افزایش احساس افسردگی  هم اثر گزار است.

نمونه‌های مشکلات خواب

• نداشتن خواب کافی
• اشکال در شروع خواب
• الگوی مختل خواب (شب بیداری)

کودک اگر خواب کافی ندارد:

• زودتر به رخت خواب برود
• خواب های کوتاه وسط روز داشته باشد

اگر کودک در به خواب رفتن مشکل دارد:

• باید نسبت به امورزیر آگاهی داشته باشید:

• ترس یا اضطراب دارد؟
• ساعت زیستی او طوری است که شب ها پر انرژی تر می شود
• جلب توجه می کند

شب بیداری

• همه افراد میزان های متفاوتی از شب بیداری را تجربه می کنند
• شب بیداری می تواند با پاسخ های والدین شکل بگیرد: اگر والدین به شب بیداری و گریه های شبانه کودک با توجه خود پاسخ دهند، نیاز کودک را به سرپا نگه داشتن والدین برای به خواب رفتن خود را افزایش می‌دهند و کودک دیگر به تنهایی نمی‌خوابد و همین باعث تشدید نیاز به توجه والدین و تشدید بدخوابی کودک می‌گردد، و در نهایت والدین مایوس می‌شوند، بیشتر توجه می‌کنند و در نتیجه کودک بد خواب تر می‌شود.

برای دستیابی به فهم درست از مشکلات خواب باید:

وضعیت خواب کودک را برای یک هفته یادداشت کنید. این الگو شامل موارد زیر است:

• دوره‌های خواب
• الگوی خواب
• در زمان‌های شروع مشکل چه اتفاقی می‌افتد

چرخه های خواب/بیداری کودکان

• برای فهم بیداری شبانه باید الگوی رفتاری کارکرد اختلال خواب را متوجه شد.
• زمان خواب را با محاسبه نیم ساعت پیش از به رخت خواب رفتن منظم کنید (هر روز سر یک ساعت معین برای کودک مقدمات خواب (مسواک زدن، لباس عوض کردن و کتاب خواندن) را آماده کنید و در سااعت معین اورا به رخت خواب بفرستید)
• پیش از خواب به فعالیت هایی که منجر به آرامش و تسکین کودک و والدین می شود بپردازید (یک فعالیت آرام و شاد مثل بازی که کودک دوست دارد)
• برای کودک اتیسم نظم مهمترین چیز است پس همیشه باید رعایت شود (هم وسط هفته و هم آخر هفته)
• از فعالیت هایی که منجر به تضاد و تقابل با کودک می شود اجتناب کنید
• از سی دقیقه پیش از خواب تلویزیون را خاموش نگه دارید
• حتی یک دقیقه هم زمان به رخت خواب رفتن را به تعویق نیاندازید (درگیر بازی فقط یک دقیقه دیگر کودک نشوید)
• زمان خواب را جلو نیاندازید

هشدار:

• برای کودکان اتیسم نظم می تواند تشریفات غیر قابل حذف باشد
• کوچکترین تغییر می تواند یک اختلال عمده به وجود آورد

برای برنامه خواب آشفته کودک چه کنیم؟

• چک لیست عادات مناسب خواب را پرکنید و نیازها را پیدا کنید
• برنامه منظم و پایداری برای خواب با بایدها و نبایدها تهیه کنید
•  یک هفته خواب کودک را خوب مشاهده و ثبت کنید
• الگوی رفتاری کودک را پیدا کنید
• با مربی، مشاور یا پزشک کودک مشورت کنید

• مداخله مناسب وابسته خواهد بود به طبیعت مشکلات خواب و نیازهای خاص کودک

برای شب بیداری یا زود بیدار شدن توصیه می شود

• تقویت کننده (توجه) را از کودک بگیرید
• برنامه خواب را فشرده کنید

اگر بیداری با  امور زیر تقویت می شود:

• توجه والدین
• خوابیدن با والدین
• رسیدن به هدف

باید تمامی پیامدهای مثبت را حذف کنید.

اگر کودک نیمه شب بیدار می شود:

• والدین در حد 5  دقیقه کودک را آرام کنند و سپس او را تنها بگذارند (این توصیه شامل کودکانی که از اضطراب جدایی رنج می برند نمی شود)
• تلویزیون روشن نکنید
• اجازه ندهید به اتاق والدین بیاید
• بیش از 5 دقیقه در اتاق او نمانید و اجازه هم ندهید که اتاقش را ترک کند
• تمام وسیله هایی را که می تواند کودک با استفاده از آن ها به خود یا دیگران آسیب بزند و البته اسباب بازی‌ها را از اتاق خارج کنید (قطعا این کار باید پیش از نیمه شب انجام بدهید)

منبع : Gerald T. Guild. Sleep Issues: Guidelines for Parents of Children with Autism. Preschool Learning Center. www.preschoollearningcenter.org

چرا اختلالات دوران کودکی مهم است

بدون استثنا هر زوجي که تصمیم به فرزند آوري می گيرد منتظر فرزندی سالم و بدون مشکل است. در طول دوره بارداری هر پدر و مادری که سلامت روح و روان کافی داشته باشد از لحظه به لحظه دوران بارداری لذت برده و به امید به دنیا آوردن فرزندی سالم منتظر به دنیا آمدن کودک خود هستند. اما واقعیت این است که بدون توجه به سلامت فیزیکی، روانی، تحصیلات و سطح رفاه اجتماعی و اقتصادی والدین در تمام فرهنگ ها 10-15 درصد کودکان به دنیا آمده دچار مشکلات فیزیکی، شناختی و یا انواع سندرم ها یا … می باشند و یا ممکن است بعد از تولد بر اثر ضربه تولد، تب و تشنج و … دچار مشکلاتی شوند.
آسیب به کودک و مشاهده رنج او برای والدین طبق پژوهش ها از بزرگترین ضربه های روانی به والدین است. گاهی در برخی از والدین این ضربه چنان شدید است که والدین با مکانیسم دفاع روانی انکار (ساز و کاری که نا خودآگاه با انکار مشکل خود را از عدم وجود مشکل مطمئن می سازند تا آسیب روانی کمتری را تجربه کنند) منکر وجود مشکل کودک می شوند و با نادیده گرفتن مشکل کودک، سال های طلایی درمان و آموزش (بهترین سن شروع مداخله زیر پنج سال و در نهایت تا 9 سال است) را از دست می دهند. اما چرا مقابله با این مکانیسم دفاعی و پذیرش واقعیت مهم است?

• مداخله هر چه در سن کمتری شروع شود موثر تر است چون ساختارهای مغز انعطاف پذیری بیشتری جهت تغییر و جبران دارند
• مشکلاتی مانند لکنت، یا ناپختگی حرکتی (دست و پا چلفتی بودن) تاثیر مستقیم شدیدی بر اعتماد به نفس کودک دارد و موجب بروز اشکالاتی در روند رشد اجتماعی و سازگاری کودک می شود.
• عدم مداخله به هنگام در برخی اختلالات مانند بیش فعالی زمینه ساز ترک تحصیل، مشکلات رفتاری- پرخاشگری و حتی رفتارهای ضد اجتماعی  در نوجوانی می شود.
• هر سنی توقعات شناختی و رفتاری خود را دارد که در سیر طبیعی رشد این سیر پلکانی و حلزونی است. با تاخیر در شروع مداخلات، بدون مهارت های پایه (مانند توجه و حافظه) نمی توان مهارت های مناسب سن (مهارت املا یا ریاضی) را آموزش داد و گاه توقعات از کودک آن قدر زیاد است که والدین و متاسفانه برخی متصدیان آموزش و معلمین خواهان نادیده گرفتن نیازهای پایه ای کودک و پرداختن به مهارت ضروری مورد نیاز کودک در آن سن هستند.
• عدم مداخله به موقع موجب بروز مشکلاتی در روند رشد طبیعی در نوجوانی و جوانی کودک خواهد بود.

 بنابراین توصیه می شود:

• به امید اصلاح به مرور زمان، با بزرگتر شدن، اصلاح تغذیه (دادن تخم کبوتر و عسل و قلم و …)، و نذر و دعا (نذر و دعا جایگزین درمان نیست بلکه حتما تاثیر درمان و آموزش را بیشتر می کند) منتظر بهبود وضعیت کودک نشوید.
• پدر بزرگ ها و مادربزرگ ها بدانند که هیچ انسان سالمی از مشکل داشتن کودکي خوشحال نمی شود. بنابراین از توصیه هایی مانند اینکه “می خواهند رو بچه عیب بگذارند گوش نکن، بزرگ میشه خوب ميشه” جدا خودداری کنندبنابر این حتما به یاد داشته باشیم که: مهمترین معیار عملکرد مناسب سن کودک، کودکان همسال فرزند شماست هر چند تفاوت های بین فردی در عملکرد کودکان همسال و گاه دو قلو موثر است، اما این تفاوت ها چند سال نیست بلکه چند ماه است یعنی اگر متوسط سن تک کلمه گفتن کودک 15-18 ماهگی کودک است و کودکي سه ساله است و تک کلمه هم نمی گوید باید به دنبال بررسی و حل مشکل بود.